'Atebol i genedlaethau'r dyfodol'

Symbol Cyfoeth Naturiol Cymru Image copyright Cyfoeth Naturiol Cymru

Mae Prif Weithredwr Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC), Emyr Roberts, wedi rhybuddio bod angen i fudiadau yng Nghymru newid y modd y maen nhw'n meddwl am yr amgylchedd.

Yn ei araith ar Faes yr Eisteddfod Genedlaethol, dywedodd Mr Roberts ein bod ni'n "atebol i genedlaethau'r dyfodol" a bod angen i sefydliadau Cymru gydlynu eu cynlluniau amgylcheddol yn llawer gwell.

Byddai gwneud hyn, meddai, yn gwella'r amgylchedd ac yn helpu'r economi a'r gymdeithas ehangach.

Amlinellodd y newidiadau mae CNC eisoes wedi eu gwneud, a sut y gall cyrff eraill fod ar eu hennill o weithredu yn yr un modd:

"Os ydym, mewn gwirionedd, am wneud y gorau o amgylchedd Cymru, rhaid inni oll ei ystyried mewn ffordd gydlynol.

"Mae angen i holl sefydliadau Cymru ystyried y cyfleoedd y mae ein hadnoddau naturiol yn eu darparu, a'r bygythiadau sy'n ei wynebu, a gweithredu mewn modd sy'n esgor ar y canlyniadau gorau.

"Golyga hyn feddwl nid yn unig am effeithiau ar fywyd gwyllt, neu swyddi, neu gymdeithas, ond ystyried y rhain oll â'i gilydd, a gwneud y dewisiadau cywir.

Cyfrifoldeb

"Os methwn â gweithredu mewn modd cydlynol, yna bydd cenedlaethau'r dyfodol yn talu'r pris am ein camgymeriadau ni.

"Mae gan Gymru amgylchedd gyda'r gorau yn y byd. Ein cyfrifoldeb ni yw sicrhau ei reoli yn y ffordd orau yn y byd."

Cyfeiriodd at enghraifft Rainscape yn Llanelli, lle bu CNC yn gweithio mewn partneriaeth â Dŵr Cymru. Mae'r gwaith wedi creu suddbant er mwyn dargyfeirio dŵr glaw o'r draeniau dŵr wyneb, gan ddarparu man mwy dymunol ar gyfer pobl leol, a lleihau bygythiad llifogydd iddyn nhw.

Mae hefyd wedi trawsnewid cae chwarae Ysgol Gynradd Stebonheath, trwy gynnwys pwll, suddbant, potiau blanhigion, palmant hydraidd, casgenni dŵr a llecyn addysg awyr agored. Mae'r rhain yn darparu man lle y gall y plant chwarae a dysgu, ond hefyd yn helpu amsugno'r dŵr wyneb a arferai lifo o'r cae chwarae i'r rhwydwaith garthffosiaeth.

Penderfyniadau anodd

Ond rhybuddiodd y bydd angen gwneud penderfyniadau anodd, weithiau.

".... rhaid inni hefyd geisio gwneud synnwyr o'r dystiolaeth ynghylch yr amgylchedd, cymodi'r agweddau gwrthwynebus, os medrwn, a chynnig atebion i broblemau ble bynnag y bo modd."

Mae hyn yn bwysig, meddai, oherwydd mai'r amgylchedd sy'n darparu anghenion sylfaenol popeth sy'n bodoli yng Nghymru - ei phobl, ei bywyd gwyllt, ei chymdeithas a'i heconomi.

"Os adeiladwyd Llundain ar wasanaethau ariannol", meddai, "adeiladwyd Cymru ar ein hadnoddau naturiol."

"Ac yn ogystal â thirweddau a golygfeydd gyda'r gorau yn y byd, mae ein hadnoddau naturiol, yn hanesyddol, wedi cynnal ein heconomi, darparu bywoliaeth ar gyfer pobl a chymunedau, a chynnal y Gymraeg.

"Yn wir, heb ein cyfoeth naturiol, ni fuasai yna na chenedl, economi na chymdeithas yng Nghymru."