Canser: 'Ble mae'r arian wedi mynd?'

Adam Evans-Thomas
Image caption Bu farw Adam Evans-Thomas yn 2004 yn 35 oed

Ar ôl codi hanner miliwn o bunnau tuag at wasanaethau canser yn Sir Benfro, mae elusen yn gofyn am yr arian yn ôl.

Cafodd yr arian ei godi er cof am Adam Evans-Thomas a fu farw o lewcemia yn 35 oed yn 2004 ond does dal dim adnoddau newydd yn ysbyty Llwynhelyg.

Ond nawr mae ei fam Chris yn galw ar y gwasanaeth iechyd i dalu'r arian yn ôl.

Gobaith Adam oedd gwella gwasanaethau canser yn Ysbyty Llwynhelyg, ond ddeng mlynedd yn ddiweddarach mae dros hanner miliwn o bunnau sydd wedi godi yn rhannol yn ei enw heb ei wario.

Dywedodd bwrdd iechyd Hywel Dda ei fod yn dal wedi ymrwymo'n llwyr i sefydlu uned gofal dydd canser ac ailwampio'r brif ward canser.

Profion DNA

Yn ystod ei oes ymgyrchodd Mr Evans-Thomas i ddarbwyllo'r llywodraeth i dalu costau profion DNA i roddwyr mêr esgyrn, a pherswadio 3,000 mwy o bobl i ymuno â'r gofrestr rhoddwyr.

Ond wrth i'w salwch ddatblygu roedd yn awyddus i roi rhywbeth yn ôl i'r ysbytai oedd wedi ei helpu.

Fe gododd e arian trwy gyfrwng ei elusen - Adam's Bucketful of Appeal - er mwyn adnewyddu'r ward canser yn Ysbyty Llwynhelyg ac i godi uned cemotherapi dydd newydd yn Hwlffordd cyn iddo farw o'i salwch yn 2004.

Ond ddeng mlynedd ar ôl i'w mab farw mae ei fam, Chris yn cwyno nad yw'r datblygiadau yn Ysbyty Llwynhelyg wedi cael eu gwireddu a bod £649,776 yn segur mewn cyfrifon banc elusennol heb eu gwario.

Byddai ei mab yn "drist iawn, iawn" nad oedd datblygiadau wedi bod, meddai.

"Rydym wedi cael ein hanwybyddu, a dydyn ni ddim yn cael unrhyw synnwyr cyffredin o gwbl.

"Byddem yn hoffi gweld yr arian hwn yn ôl yn Sir Benfro ac mae digon o bobl yma sy'n gallu cymryd drosodd, edrych ar ei ôl ac yna penderfynu beth i'w wneud ag ef os nad ydynt yn mynd i greu'r uned dydd".

'Troi mewn cylchoedd'

Mae un elusen canser yn Sir Benfro wedi dweud wrth BBC Cymru eu bod nhw'n pryderu na fydd gwelliannau yn digwydd o gwbl i'r cyfleusterau canser yn Llwynhelyg.

Yn ôl Lyn Neville, o Pembrokeshire Cancer Support, "Rydym yn troi mewn cylchoedd ac nid yw'n cael ei wario".

Yn ôl Bwrdd Iechyd Hywel Dda, does ganddyn nhw ddim mo'r hawl i roi'r arian yn ôl, am nad oedd yna gytundeb cyfreithiol ffurfiol i wario cyfran helaeth o'r arian ar brosiectau penodol.

Ond ychwanegodd y bwrdd iechyd bod £550,000 wedi ei ymrwymo i adnewyddu'r brif ward canser yn Llwynhelyg, ac i adeiladu uned dydd,