Ceisio cynyddu cynrychiolaeth merched

Arwyddo'r ddogfen Image copyright cynulliad cenedlaethol cymru

Mae'r Cynulliad Cenedlaethol, Llywodraeth Cymru a Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru wedi arwyddo dogfen gyda'r bwriad o gynyddu cynrychiolaeth menywod mewn bywyd cyhoeddus.

Mae'r tri sefydliad wedi mabwysiadu rhaglenni gyda'r nod o fynd i'r afael â phrinder merched mewn swyddi cyhoeddus.

Cafodd y ddogfen ei harwyddo yn y Senedd gan Lywydd y Senedd, y Fonesig Rosemary Butler; yr Aelod Cynulliad a Gweinidog Llywodraeth Leol a Busnes y Llywodraeth Lesley Griffiths a'r Cynghorydd Ellen ap Gwynn, llefarydd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru ar gydraddoldeb a heneiddio.

Dywedodd y Fonesig Rosemary Butler: "Ar ôl i mi dderbyn yr anrhydedd o gael fy ethol yn Llywydd yn y Cynulliad Cenedlaethol yn 2012, fe wnes i ymrwymiad i arwain ar gydraddoldeb rhwng y rhywiau a gweithredu i fynd i'r afael â phrinder menywod dylanwadol, a menywod sy'n gwneud penderfyniadau, yng Nghymru.

"Rwyf wedi ysgrifennu at arweinwyr y pedair plaid yn y Cynulliad i ystyried y camau i'w cymryd er mwyn sicrhau bod mwy o fenywod yn sefyll yn etholiadau'r Cynulliad yn 2016.

"Gwn fod Llywodraeth Cymru a CLlLC hefyd wedi gweithredu rhaglenni strategol i fynd i'r afael â'r mater hwn ond drwy lofnodi'r datganiad hwn ar y cyd heddiw, rydym yn sicrhau bod y mater yn parhau i fod yn flaenoriaeth ar yr agenda wleidyddol."

Ffrae

Dywedodd y Cynghorydd ap Gwynn, arweinydd Cyngor Ceredigion: "Er bod menywod yn cyfrif am dros hanner y boblogaeth yng Nghymru, dim ond tua 27% o'n cynghorwyr lleol sy'n fenywod.

"Mae llawer o gynghorau eisoes yn adolygu sut y caiff cyfarfodydd eu cynnal er mwyn gwella mynediad ac ymgysylltiad gyda chynghorwyr a chymunedau lleol, ac mae cynghorau hefyd yn trafod sut y gall technolegau newydd, arferion gweithio a mathau eraill o gefnogaeth oresgyn rhai o'r rhwystrau traddodiadol sy'n wynebu menywod sy'n cyflawni rolau arweinyddiaeth cyhoeddus."

Yn ddiweddar bu ffrae ymhlith aelodau o'r Blaid Lafur yng Nghwm Cynon wrth ddewis olynydd i'r AS Ann Clwyd ar ôl i'r blaid yn ganolog geisio gorfodi rhestr fer o fenywod yn unig.

Roedd rhai yn dweud fod y penderfyniad i orfod rhestr fer o ferched yn unig yn annheg ac yn annemocrataidd.

Ddechrau Mehefin fe benderfynodd y gangen leol i ohirio cyfarfod i ddewis ymgeisydd seneddol.

Bydd Ms Clwyd yn ymddeol o'r swydd ar ôl etholiad cyffredinol y flwyddyn nesaf.

Cafodd y penderfyniad i ymestyn defnydd rhestrau byr gyda merched yn unig ei wneud gan un o is-bwyllgorau gweithredol y blaid Llafur.

Mae'n golygu y bydd o leiaf hanner o'r 18 o ymgeiswyr newydd ar gyfer 2015 yn ferched.

Straeon perthnasol