Adolygiad Catrin Beard o'r wasg a'r blogiau Cymraeg

Dyn
Image caption Mae iselder yn effeithio ar un ym mhob pedwar o'r boblogaeth

Bwgan hyll yw iselder. Mae'n effeithio un ym mhob pedwar o'r boblogaeth. Mae'r tawelwch sy'n amgylchynu iechyd meddwl yn dawelwch byddarol.

Geiriau Malan Wilkinson ar Flog Golwg 360 yn dilyn episod dwys o iselder a olygodd iddi dreulio tri mis yn uned iechyd meddwl Ysbyty Gwynedd, cyfnod tu hwnt o anodd lle'r oedd pob dydd yn frwydr heb ei hail.

Ond yn ystod y dyddiau du hyn aeth ati i geisio chwalu'r tawelwch drwy drydar pytiau achlysurol am ei phrofiad a'r hyn roedd hi'n ei wneud yn ddyddiol.

Dysgais mor bwysig, meddai, oedd siarad a rhannu straeon. Mae gan bobl a'u geiriau allu arbennig i godi pobl eraill pan fo'r tywyllwch mawr yn eu trechu.

Ond i hynny ddigwydd, mae'n rhaid i unigolion fod yn agored. Yn barod i siarad. Mae siarad yn codi ymwybyddiaeth am iechyd meddwl mewn ffordd sydd nid yn unig yn llesol i gymdeithas ond i fywydau unigolion.

Diolch i Malan am fod mor barod i rannu ei phrofiad.

Ymgyrch filwrol

Image caption Mae Lyn Ebenezer yn cyfaddef ei fod yn bedant ar faterion ieithyddol

Mae'r newyddiadurwr Owain Evans yn dechrau ar gyfnod heriol yn ei fywyd - mae am aros adref i edrych ar ôl ei ferch fach tra bydd ei wraig yn mynd yn ôl i weithio, ac mae am i ni rannu'r profiad, wrth gofnodi ei hanes ar wefan Cymru Fyw y BBC.

Mae'r cyfarwyddiadau fel ymgyrch filwrol: "Nos Lun mae clwb drama. Bydd Jen yn mynd â nhw ond bydd rhaid i ti gasglu nhw am bump so bydd ishe casglu Mered o dŷ Janet a rhoi swper i Myfi cyn mynd.

"'Dyw hi ddim fel arfer yn cael pwdin amser swper achos bydd hi'n cael llaeth cyn mynd i'r gwely. Cofia bod tri 'booster seat' 'da ti a phan ei di a Ffion adre cofia gasglu bag ysgol Glain o dŷ Jen..."

Her - nid sialens

Dyna i chi beth yw sialens - ac ymddiheuriadau i Lyn Ebenezer am ddefnyddio'r gair yna.

Yn y Cymro mae'n cyfaddef ei fod yn bedant - rhywun sy'n mwynhau hollti blew, a hynny ar faterion ieithyddol.

Erthyl yw'r gair sialens yn ôl Lyn, ond mae'r lluosog, sialensau, hyd yn oed yn waeth.

Ond un gair bach syml sy'n ei wallgofi o'i gamddefnyddio, sef 'rhoi'.

Agorwch unrhyw nofel heddiw ac fe ddeallwch meddai - "Rhoddodd gusan ar ei boch" yn lle "Cusanodd ei boch"; "rhoddodd gic i'r gath" yn lle "ciciodd y gath".

Mae'r gair wedi bwyta i gorff yr iaith fel pry mewn pren yn ôl Lyn.

Un rhaglen bob nos ar S4C

Image copyright S4C
Image caption Ymrwymodd Huw Onllwyn i wylio rhaglen ar S4C pob noson am wythnos

Mae Huw Onllwyn hefyd wedi gosod her - nid sialens - iddo'i hun.

Mewn ymateb i bryderon Cyfarwyddwr BBC Cymru, Rhodri Talfan Davies, am y gostyngiad yn y nifer o bobl sy'n gwylio S4C, fel un a fagwyd ar aelwyd Gymraeg, ac a fu'n gweithio i Fwrdd yr Iaith am flynyddoedd, mae wedi penderfynu bod angen iddo helpu'r achos.

Ac felly mae'n datgan ar wefan Pobl Caerdydd ei fod, am wythnos gyfan, am wylio un rhaglen bob nos ar S4C - am y tro cyntaf yn ei fywyd - ac ysgrifennu amdanyn nhw'r bore canlynol ar y wefan.

A'r wythnos yn tynnu tua'i therfyn, amrywiol yw ei ymateb, gan begynnu rhwng llesmair pur wrth wylio rhaglen yn olrhain hanes y Requiem - darlledu gwasanaeth cyhoeddus ar ei orau, a'r unig feirniadaeth yw yr hoffai weld mwy - i raglen a brofodd ychydig yn ormod iddo - Ffermio.

Mae na agendor mawr iawn, meddai, rhwng fy mywyd dinesig a bywyd fferm, ac mae hwn i mi yn edrych fel darlledu gwasanaeth cyhoeddus 'gone mad', ac mae'n galw am ddarlledu'r rhaglen am hanner awr wedi pump ar fore Sul, cyn i'r ffermwyr fynd allan i odro.

Trafodwch!

Mae adolygiad Catrin Beard o'r wasg a'r blogiau Cymraeg yn cael ei ddarlledu bob bore Gwener ar y Post Cyntaf ar BBC Radio Cymru ychydig cyn saith o'r gloch.