Adfer yr Hawl i Brynu?

Tai
Image caption Byddai arian o werthu'r tai yn mynd at adeiladu cartrefi newydd

Dylai tenantiaid tai cyngor yng Nghymru gael yr hawl i brynu eu cartrefi unwaith eto er mwyn adeiladu mwy o dai, yn ôl y Ceidwadwyr Cymreig.

Wrth lansio polisïau tai ddydd Iau, mae'r Ceidwadwyr yn dweud y dylai'r cynllun, gafodd ei gyflwyno gan Margaret Thatcher yn yr 1980au, gael ei ailsefydlu.

Byddai'n cynnwys cynllun 'un am un', gan olygu byddai un tŷ newydd yn cael ei adeiladu am bob tŷ fyddai'n cael ei werthu.

Mae nifer y tai gafodd eu prynu dan y cynllun wedi gostwng o 11,345 yn 1988 i 426 y llynedd.

'Henebyn'

Mewn datganiad, dywedodd y Ceidwadwyr: "Mae'r cynllun Hawl i Brynu yn cael ei weld fel un o henebion yr 80au, ond mae wedi bod yn hynod lwyddiannus - yn Lloegr mae'r cynllun wedi cael ei adfywio ac mae'r arian o werthiant wedi ei roi yn ôl i mewn i adeiladu neu i brynu tai i'w gosod."

Dywed y Ceidwadwyr eu bod yn cydnabod gwerth y polisi, ond hefyd yr heriau sydd ynghlwm.

"Rydym yn credu y dylai pobl gael yr hawl i brynu eu cartrefi os ydynt yn dymuno, ond hefyd yn deall bod diffyg adeiladu tai dros gyfnod o ddegawd yng Nghymru, a bod angen ysgogi'r diwydiant adeiladu i adeiladu mwy o dai."

Mae'r Torïaid yn dweud byddai tŷ newydd yn cael ei adeiladu gyda'r arian o werthu unrhyw gartref o dan y cynllun Hawl i Brynu.

Ond byddai hawl i dynnu'r disgownt yn ôl os caiff y cartref ei werthu ymlaen am elw o fewn pum mlynedd.

Dywedodd llefarydd y blaid ar dai, Mark Isherwood AC: "Mae'r cynlluniau yma yn gosod gweledigaeth glir i ymdopi gyda'r galw am dai yn y dyfodol drwy adeiladu mwy o dai, cynnal y cyflenwad drwy'r cynllun Hawl i Brynu a dod a thai gwag yn ôl i mewn i ddefnydd.

"O dan lywodraethau olynol y blaid Lafur, nid yw tai wedi cael y flaenoriaeth y mae'n ei haeddu ac mae nifer y tai sy'n cael eu hadeiladu ar ei isaf ers dros 25 mlynedd."

Ymateb cymysg

Er iddyn nhw groesawu yn rhannol y polisïau, dywedodd Cartrefi Cymunedol Cymru ei bod hi'n "amhosib i anwybyddu" effaith polisïau Ceidwadol yn San Steffan ar y sector tai yng Nghymru.

"Rydw i'n croesawu rhan helaeth o gynnwys dogfen y Ceidwadwyr," meddai Nick Bennett, Prif Weithredwr CCC.

"Wrth gwrs, rydym ni hefyd eisiau sicrhau mwy o dai fforddiadwy yng Nghymru a gweld llai o gartrefi gwag.

"Mae'n amhosib anwybyddu beth sy'n digwydd ar draws y DU mewn polisïau'r Ceidwadwyr yn enwedig y 'dreth ystafell wely' sy'n cynyddu nifer y cartrefu gwag yng Nghymru ac yn lleihau incwm o rhentu i gymdeithasau tai, sy'n golygu bod llai o arian ar gael i'w fuddsoddi mewn creu adeiladu mwy o gartrefi."

Mae'r blaid Lafur wedi beirniadu'r cynllun, gan ddweud nad oes digon o fanylion.

"Mae Llywodraeth y Blaid Lafur yn croesawu unrhyw syniadau i wella tai, yn ddibwys o le maent yn dod, ond nid oes digon o fanylion i ystyried y cynllun yma o ddifrif," meddai Mike Hedges, AC Dwyrain Abertawe.

"Mae'r ffaith nad oes unrhyw ystyriaeth am ansawdd y tai, tenantiaid, digartrefedd neu dai cymdeithasol yn dangos pa mor bell mae'r Ceidwadwyr o ganlyniadau eu polisiau yn San Steffan."

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.