Ceisiadau gofal: teuluoedd dal i aros

gofalwraig Image copyright SPL
Image caption Mae'r byrddau iechyd yn dweud eu bod yn gwegian am fod yna gymaint o geisiadau am ofal

Mae 'na debygrwydd mawr na fydd Llywodraeth Cymru'n taro targed i setlo ceisiadau am ofal wedi'u hariannu gan y Gwasanaeth Iechyd Gwladol, medd Swyddfa Archwilio Cymru.

Dyw fframwaith newydd i ddelio â cheisiadau am ofal ddim yn darparu tegwch na chysondeb, medd yr archwilwyr.

Mae gan bron i 5,500 o bobol yng Nghymru hawl i dderbyn rhyw fath o ofal gan y Gwasanaeth Iechyd.

Ond mae'r byrddau iechyd yn gwegian dan lwyth y nifer o geisiadau.

Targed

Gosodwyd targed i glirio'r pob cais a wnaed cyn Awst 2010 erbyn Gorffennaf flwyddyn nesaf, ond mae hynny'n annhebygol iawn o ddigwydd, yn ôl Swyddfa Archwilio Cymru.

Mae cost yr hyn sy'n cael ei alw'n Ofal Iechyd Parhaus wedi tyfu dros y blynyddoedd diwethaf, gan godi o £66m yn 2004 i bron i £280 y llynedd, ryw 5% o wariant cyfan y byrddau iechyd.

Mae teuluoedd, ymgyrchwyr a chyfreithwyr wedi beirniadu Llywodraeth Cymru am beidio â phrosesu ceisiadau am arian yn gyflymach.

Dywedodd yr AC Darren Millar, Cadeirydd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus: "Mae methiant i ymdrin yn brydlon â'r hawliadau hyn yn annheg ar yr unigolion dan sylw.

"Mae llawer o'r hawliadau'n ymwneud â chyfnodau sy'n dyddio'n ôl nifer o flynyddoedd, ac mae'n warth o beth mai aelodau o deuluoedd sy'n dilyn dros bedwar hawliad ym mhob pump ar ran perthynas sydd wedi marw."

Lleddfu'r broblem

Yn ôl Swyddfa Archwilio Cymru, mae'r gyfundrefn a gyflwynwyd yn 2010 wedi lleddfu'r broblem i raddau er bod cryn dipyn o waith eto i'w wneud.

Dywedodd Huw Vaughan Thomas, Archwilydd Cyffredinol Cymru: "Gyda phoblogaeth sy'n heneiddio, mae Gofal Iechyd Parhaus y GIG yn hollbwysig er mwyn diwallu anghenion nifer cynyddol o bobl agored i niwed.

"Mae'n bosibl y bydd yna oblygiadau ariannol sylweddol i'r rhai ag anghenion iechyd a gofal cymdeithasol sylweddol ond yr ystyrir nad ydynt yn gymwys i gael GIP, felly mae'n hollbwysig bod pobl yn cael eu trin mewn ffordd deg a chyson wrth ystyried eu cymhwysedd i gael GIP.

"Er bod y fframwaith diwygiedig wedi helpu yn hyn o beth, mae angen gwneud mwy ac mae angen gweithio'n gynt i glirio'r ôl-hawliadau a'r achosion o anghydfod yn erbyn penderfyniadau sydd wedi pentyrru."

Yn ôl yr adroddiad, mae rhai achosion yn ymestyn yn ôl dros gyfnod o 17 mlynedd. Dim ond 32% o achosion sy wedi'u setlo 21 mis i mewn i'r ymgyrch i glirio'r pentwr o geisiadau.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.