Cartrefi: Teuluoedd am weld cyfiawnder

Evelyn Jones
Image caption Roedd Evelyn Jones - yma gyda'i hŵyr - yn un a ddioddefodd

Mae'r teuluoedd yng nghanol yr ymchwiliad mwyaf ym Mhrydain i esgeulustod mewn cartrefi gofal wedi galw am gyfiawnder i'r dioddefwyr.

Ychwanegodd Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru alwad am ymchwiliad cyhoeddus i'r hyn y mae'n disgrifio fel "cyfres o fethiannau".

Fe gostiodd 'Operation Jasmine' gan Heddlu Gwent £11 miliwn wrth ymchwilio i esgeulustod, ac fe ddaeth 100 o ddioddefwyr honedig i'r amlwg.

Ond daeth yr ymchwiliad saith mlynedd i ben yn ddisymwth yn gynharach eleni wrth i'r achos yn erbyn y rhai gafodd eu cyhuddo o esgeulustod ddymchwel.

'Briwiau erchyll'

Un o brif achosion yr ymchwiliad oedd un Evelyn Jones a fu'n byw yng nghartref Brithdir yn Nhredegar Newydd.

Wrth siarad am y tro cyntaf am yr hyn ddigwyddodd, dywedodd ei theulu eu bod wedi synnu pan aed â Mrs Jones i'r ysbyty ac fe welodd staff yno fod ganddi friwiau pwysau erchyll ar ei chorff.

Dywedodd ei hwyres Ruth Phillips: "Roedd yn ymddangos fel llosg drwg iawn. Roedd yn ddu a glas ac yn llidio ar yr ochrau.

"Roedd dau dwll yn ardal bôn asgwrn y cefn o faint darn dwy geiniog.

"Roedd yr heintio cynddrwg fel fy mod yn gweld esgyrn y cefn drwy'r tyllau. Dydw i ddim yn hoffi meddwl faint o boen a dioddefaint a gafodd i fynd i'r cyflwr yna."

Lladrad

Ym mis Mawrth eleni fe wnaeth yr achos yn erbyn perchennog y cartref, Dr Prana Das, prif weithredwr y cwmni Paul Black a'r cwmni Puretruce ddymchwel yn ddisymwth.

Digwyddodd hyn yn dilyn lladrad yng nghartref Dr Das pan gafodd ei adael gydag anafiadau i'w ymennydd a ddim mewn cyflwr i sefyll ei brawf.

Ond mae galwadau bellach am ymchwiliad cyhoeddus i esgeulustod ehangach mewn cartrefi gofal er mwyn sicrhau na fydd y fath beth yn digwydd eto.

Dywedodd Comisiynydd Pobl Hŷn Cymru Sarah Rochira: "Fedra i ddim meddwl am ffordd arall o ddisgrifio'r peth heblaw cyfres o fethiannau.

"Rwyf wedi galw ar Lywodraeth Cymru i gynnal ymchwiliad cyhoeddus - ymchwiliad i'r hyn ddigwyddodd, pwy oedd yn gyfrifol ac i roi sicrwydd i bobl Cymru na all hyn ddigwydd eto yng Nghymru."

Dywedodd Llywodraeth Cymru eu bod yn ystyried yr alwad.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.