BBC Cymru Fyw

Adolygiad yn 'niweidio democratiaeth'

Published
image captionGallai'r adolygiad olygu bod cyfrifoldeb gwella ysgolion yn cael ei dynnu oddi wrth y cynghorau
Mae Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru wedi dweud y bydd yn "gwrthwynebu'n chwyrn" unrhyw symudiad gan Lywodraeth Cymru i dynnu pwerau addysg awdurdodau lleol oddi wrth y cynghorau.
Eisoes mae'r Gweinidog Addysg, Leighton Andrews, wedi dweud y bydd yn cynnal adolygiad o'r drefn addysg yng Nghymru.
Dywedodd y byddai'n ystyried a ddylai cyfrifoldeb am wella ysgolion gael ei gymryd oddi wrth yr awdurdodau lleol.
Dywedodd y mudiad y byddai hynny'n achosi "niwed sylfaenol" i ddemocratiaeth leol.

'Creu tystiolaeth'

Mae cyn arweinydd y mudiad wedi mynd ymhellach, gan ddweud bod diffyg gonestrwydd yn y ddadl hyd yn hyn.
media captionNia Thomas yn holi John Davies ar y Post Cyntaf ddydd Mercher.
Dywedodd John Davies ar raglen y Post Cyntaf ei fod yn credu bod y dystiolaeth wedi cael ei chreu i gefnogi barn y gweinidog - a'i fod yn amau annibyniaeth Estyn, y corff sy'n rheoleiddio addysg yng Nghymru, yn y broses.
"Tan 2009 roedd Estyn yn dweud bod addysg yng Nghymru yn llewyrchus. Wedyn fe gawson ni weinidog newydd, ac fe newidiodd popeth.
"Mae e fel pe bai'r llinyn mesur wedi newid. Rwy'n ofidus iawn am ysbryd staff ac athrawon ac, yn sicr, dyw'r system ddim mor annibynnol ag y bydden i'n dymuno."
Dywedodd ei fod yn amau a fyddai system ranbarthol yn gweithio.
image captionJohn Davies yw cyn arweinydd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru a chyn arweinydd Cyngor Sir Benfro

'Gormod o ofn'

"Mae'r symudiad yma tuag at fyrddau rhanbarthol yn swnio'n debyg i'r drefn iechyd yng Nghymru. O weld bod y rheini'n colli arian, rhaid gofyn ai dyna'r ffordd ymlaen.
"Mae gormod o ofn yn y drefn bresennol. Mae'r gweinidog i fod i roi arweiniad heb ragfarn, ond dwi'n amau hynny."
Roedd Mr Davies yn cytuno gyda Mr Andrews bod gormod o awdurdodau ar hyn o bryd efallai ac roedd yn croesawu trafodaeth am hynny.
Mae'r awdurdodau wedi eu rhoi mewn pedwar consortiwm lleol gyda'r dasg o wella safon ysgolion.
Ers Medi maen nhw wedi bod yn weithredol ond dywedodd Mr Andrews bod y "cynnydd ar y cyfan, yn araf".
media captionNia Thomas yn holi Simon Thomas AC ar y Post Cyntaf ddydd Mercher.

'Gweithredu ar hast'

Cytunodd llefarydd Plaid Cymru ar addysg, Simon Thomas AC, nad oedd y sefyllfa bresennol yn dderbyniol, ond roedd yn codi cwestiwn am gyhoeddiad y gweinidog.
"Mae'r consortia sy'n gyfrifol i fod wedi bod yn weithredol ers mis Medi ond dydyn nhw ddim yn llwyr weithredol eto," meddai.
"Mae'n ymddangos i mi bod Leighton Andrews wedi colli amynedd ond mae'n gweithredu ar hast nawr a heb ymgynghori'n iawn gyda llywodraeth leol na'r cyhoedd.
"Rwy'n derbyn bod angen newid er mwyn codi safonau."
Fe y gweinidog yn ystyried a fydd adrannau addysg yn cael eu huno a'u rhoi o dan reolaeth sawl awdurdod ar y cyd.
Rhybuddiodd y gallai dynnu cyfrifoldeb addysg yn llwyr oddi ar lywodraeth leol a chreu byrddau ysgolion rhanbarthol fyddai'n atebol i Lywodraeth Cymru.

Straeon perthnasol

  • Addysg: Adolygiad 'pellgyrhaeddol'