BBC Cymru Fyw

Strwythur y Comisiynwyr Heddlu a Throsedd newydd mewn graffeg

Published
Ar Dachwedd 15 fe fydd y cyhoedd yng Nghymru a Lloegr yn gallu ethol eu Comisiynydd Heddlu a Throsedd lleol.
Mae hon yn swydd newydd sy'n gosod blaenoriaethau plismona ar gyfer pob llu.
Fe fydd y comisiynwyr yn gallu penodi, ac os oes angen, diswyddo'r prif gwnstabliaid.
Nhw hefyd fydd yn gyfrifol am ddwyn y llu i gyfri a gosod y gyllideb, sy'n cynnwys canran y mae'r heddlu'n ei dderbyn yn nhreth y cyngor.
Mae'n rhaid iddyn nhw fod yn gysylltiedig gyda'r cyhoedd a thrafod gyda dioddefwyr wrth osod blaenoriaethau plismona yn eu hardal leol.
Ond mae arweiniad a rheolaeth y plismona yn dal yn nwylo'r prif gwnstabl.
Mae swydd a chyfrifoldebau'r Comisiynwyr yn cymryd lle'r awdurdodau heddlu.
Mae'r awdurdodau yn cynnwys 17 aelod etholedig ac aelodau a benodwyd sy'n cynnwys ynadon a chynghorwyr.
Bydd panel heddlu a throsedd newydd ym mhob llun ac yn cynnwys rhwng 12-20 o bobl a fydd yn dwyn y comisiynwyr i gyfri.
Yng Nghymru fe fyddan nhw'n gyrff cyhoeddus annibynnol, wedi eu penodi yn benna' gan yr ysgrifennydd gwladol yn hytrach na phwyllgorau awdurdodau lleol.