Etholiadau Comisiynwyr Heddlu a Throsedd: Heddlu Gogledd Cymru

Cyhoeddwyd
Ffynhonnell y llun, North Wales Police
Disgrifiad o’r llun,
Cafodd Mark Polin ei apwyntio'n Brif Gwnstabl Heddlu'r Gogledd yn 2009

Ar Dachwedd 15 fe fydd 37 o Gomisiynwyr Heddlu a Throsedd yn cael eu hethol mewn 41 o heddluoedd ar draws Cymru a Lloegr, y tu allan i Lundain.

Tasg y Comisiynydd fydd craffu ar lu a sicrhau ei fod yn atebol.

Fe fydd Comisiynydd hefyd yn gallu penodi a diswyddo'r prif gwnstabl a gosod cyllideb ar gyfer y llu.

Mae hon yn swydd gyflogedig a'u bwriad yw rhoi'r pŵer i bobl leol gael dweud eu dweud ar sut mae taclo troseddau yn eu hardal.

Dyddiad cau'r enwebiadau ar gyfer y swydd oedd Hydref 19 ac mae 'na bump ymgeisydd ar gyfer Gogledd Cymru.

Mae BBC Cymru yn edrych ar bob un o'r lluoedd cyn yr etholiadau.

Heddlu Gogledd Cymru

Mae'r llu yn gyfrifol am blismona'r gogledd, o Aberdaron a Chaergybi yn y gorllewin i lannau Dyfrdwy a Wrecsam yn y dwyrain.

Ym Mae Colwyn y mae'r pencadlys ac mae 'na bencadlys rhanbarthol yn Llanelwy, Caernarfon a Wrecsam.

Mae'r ardal yn un wledig ar y cyfan ac yn cynnwys Parc Cenedlaethol Eryri.

Mae 'na ardal sylweddol o arfordir.

Yn y dwyrain y mae'r ardaloedd mwya' poblog a diwydiannol, fel Wrecsam a Glannau Dyfrdwy.

Mae trefi glan môr fel Y Rhyl, Llandudno a Phwllheli yn denu twristiaid ac mae'r brif ffordd, yr A55, yn gyswllt pwysig gyda dinaosoedd poblog Lloegr fel Manceinion, Lerpwl a Birmingham.

Mae porthladd Caergybi yn darparu cyswllt pwysig rhwng Iwerddon a gwledydd Prydain.

Wrth wasanaethu poblogaeth o 675,000 o bobl mae'r llu yn gwasanaethu ardal o 6,300 cilomedr sgwâr.

Mae 'na 1,500 o blismyn a 160 o swyddogion cefnogi cymuned, a dros 900 o staff.

Blaenoriaethau'r heddlu ar gyfer yr ardal yw lleihau troseddau ac ymddygiad gwrthgymdeithasol.

Hefyd maen nhw am warchod y cyhoedd a lleihau niwed; cynnig gwasanaeth o safon sy'n rhoi hyder o fewn cymunedau a hyrwyddo gweithlu trefnus a medrus o dan arweiniad da.

Mae Heddlu'r Gogledd yn cael ei arwain gan y Prif Gwnstabl Mark Polin.

Ei ddirprwy yw Ian Shannon a Gareth Pritchard ydi'r dirprwy cynorthwyol.

Mark Parkin yw cyfarwyddwr cyllid ac adnoddau.

Maen nhw'n cael eu hapwyntio gan Awdurdod Heddlu Gogledd Cymru.

Mae'r llu yn gweithio mewn partneriaeth gyda nifer o awdurdodau a mudiadau gan gynnwys y chwe awdurdod sir, Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr, Gwasanaeth Ambiwlans Cymru, Gwasanaeth Tân ac Achub Gogledd Cymru a Gwarchod y Gymdogaeth.

Cyllid

Roedd y gyllideb ar gyfer 2012/13 yn £137.5 miliwn, gostyngiad o'r cyfanswm y flwyddyn flaenorol o £141.5 miliwn.

Mae'r ffigwr yn cynnwys arian gan y trethdalwr o'r dreth cyngor, sy'n £214.56 ar gyfer cartref Band D.

Y ganran ar gyfer y tri llu arall yw £198.54 yn Nyfed Powys, £193.09 ar gyfer Heddlu Gwent a £169.42 ar gyfer Heddlu De Cymru.

O ganlyniad i'r adolygiad gwariant, mae gan Heddlu'r Gogledd darged o £16 miliwn i'w arbed erbyn 2015.

Maen nhw'n dweud y byddan nhw'n llwyddo 100% drwy gwtogi 10% (162)ar eu swyddogion erbyn mis Mawrth 2015. Fe fydd hyn yn golygu y bydd 72% o'r plismyn ar y llinell flaen erbyn 2015.

Trosedd a pherfformiad

Mae trosedd ar gynnydd yn y gogledd o'i gymharu â gostyngiad ar draws Cymru a Lloegr yn ôl Arolygiaeth Cwnstabliaeth Ei Mawrhydi.

Rhwng mis Rhagfyr 2010 a mis Rhagfyr 2011 fe wnaeth lefel y troseddau godi 2% o'i gymharu â gostyngiad o 3% ar draws Cymru a Lloegr yn ôl yr arolygiaeth.

Ar sail nifer y troseddau i bob 1,000 a gofnodwyd yn y 12 mis, roedd y llu yn 19 allan o 42 (y cyntaf yw'r lle mae'r ganran isa' o droseddau).

Yn yr un cyfnod roedd 'na gynnydd o 20% yn nifer y lladradau a 16% yn fwy o fwrgleriaeth.

Roedd 'na gynnydd hefyd yn nifer y troseddau sy'n effeithio ar ddioddefwyr o 5% ond roedd difrod troseddol a chynnau tân yn fwriadol i lawr 5%.

Mae'r arolygiaeth hefyd yn dweud bod 82% o ddioddefwyr yn fodlon gyda'r gwasanaeth Heddlu'r Gogledd Cymru- mae hynny yn is na'r ffigwr yn y rhan fwyaf o luoedd.

Dolenni perthnasol ar y we

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am gynnwys gwefannau allanol