Camp Olympaidd yn dychwelyd i Gaersws

Emyr Edwards Image copyright other
Image caption Emyr Edwards o Felinfach gipiodd y bencampwriaeth am y pedwerdydd tro

Fe gafodd pencampwriaeth oedd yn arfer bod yn rhan o'r Gemau Olympaidd ei chynnal yng Nghaersws ddydd Sadwrn.

Roedd y Cymro Dorian Thomas o Saron yn ceisio amddiffyn Pencampwriaeth Agored Coetio Prydain a enillodd yn Stonehaven, Yr Alban y llynedd, ond fe gollodd ei goron i Gymro arall.

Yr enillydd oedd Emyr Edwards o Felinfach, sydd wedi bod yn bencampwr Cymru 15 tro ac fe gipiodd pencampwriaeth Prydain am y pedwerdydd tro.

Bachgen lleol o Gaersws, Russell Owen, ddaeth yn ail.

Hwn oedd yr ail dro i Glwb Coetio Caersws gynnal y bencampwriaeth.

Y Pentathlon

Derbyniodd yr enillydd wobr ariannol o £400 ac roedd gwobrau ariannol ar gael i bawb a gyrhaeddodd rownd yr wyth olaf.

Dywedodd Linda Evans o Gaersws, sy'n gyd-ysgrifennydd Bwrdd Coetio Cymru fod fwy o chwaraewyr ifanc yn dechrau cymryd rhan yn y gamp.

"Nid yw coetio yn cael ei ystyried yn 'cŵl' gan bobl ifanc am eu bod yn meddwl ei bod yn gamp ar gyfer bobl hŷn.

"Ond fe fu nifer o gystadleuwyr newydd yn cymryd rhan yn y bencampwriaeth eleni ac mae nifer o bobl wedi teithio i Gaersws o'r Alban a Swydd Suffolk lle mae'r gamp yn boblogaidd."

Y discws Groegaidd neu Rufeinig yw tarddiad coits.

Disg solet, fflat o garreg neu fetel oedd y discws, ac fe'i teflid i brofi cryfder neu sgil.

Gêm syml

Yn draddodiadol byddai dynion y pentref yn herio dynion y pentref nesaf i ornest coits.

Codwyd postyn mawr a byddai'r dynion yn sefyll o'i amgylch i daflu coits gan obeithio y byddent yn glanio ar y postyn.

Roedd coets yn un o'r pum disgyblaeth oedd yn rhan o gamp y Pentathlon oedd yn cael ei chynnal yn y Gemau Olympaidd yng ngwlad Groeg dros 2,000 o flynyddoedd yn ôl.

Erbyn hyn mae'r gêm yn un weddol syml.

Mae dwy ffrâm dair troedfedd sgwâr yn cael eu llenwi gan glai ac mae pin haearn yn cael ei osod yng nghanol bob un.

Mae'r ddau focs yn cael eu gosod 18 llath i ffwrdd o'i gilydd ac mae dau chwaraewr yn sefyll y tu ôl y naill focs a'r llall.

Mae'r chwaraewyr yn taflu dau goeten, sy'n pwyso rhwng pedwar pwys a 12 pwys yr un tuag at y bocs am yn ail ac mae'r chwaraewr sy'n llwyddo i daflu ei goetiau yn agosach i'r pin sy'n ennill y pwyntiau.

Y chwaraewr cyntaf i gyrraedd 21 pwynt sy'n ennill y gêm.

Yn ôl Mrs Evans, cadarnle'r gamp yng Nghymru yw Ceredigion a Sir Gâr.

"Mae clybiau yn bodoli yn Felinfach a Gorsgoch yng Ngheredigion a Phumsaint, Saron, Llanybydder a Llanarthne yn Sir Gâr ac maen nhw'n chwarae mewn cynghrair," meddai.

"Mae'r rhan fwyaf o goetwyr yn gweithio yn y diwydiant amaethyddiaeth felly mae'n anodd iddynt deithio i chwarae yn erbyn clwb Caersws yn aml."

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.