Golygu llyfrau: Cywiro ond nid ail-sgwennu meddai John Rowlands

John Rowlands
Image caption John Rowlands yn codi hen gwestiwn

Cododd pwnc dadleuol golygu, cyn eu cyhoeddi, weithiau llenyddol sydd wedi ennill gwobr yn yr Eisteddfod Genedlaethol ei ben unwaith eto ddydd Mawrth.

Bu hwn yn bwnc y bu gwahaniaeth barn ynglŷn ag ef dros y blynyddoedd diwethaf ar ôl i bobl ddeall fod ambell i waith arobryn wedi cael ei olygu a'i newid cyn ei gyhoeddi'n gyfrol i'w gwerthu'n syth wedi cyhoeddi canlyniad y gystadleuaeth.

Golygai hynny nad oedd y darllenwyr yn darllen bob tro yr hyn a welodd beirniaid y gystadleuaeth a bu dadlau nad oedd hynny yn deg.

Y diweddaraf i afael yn yr ysgallen bigog hon yw John Rowlands, un o feirniaid Gwobr Goffa Daniel Owen eleni a nofelydd blaengar yn ei ieuenctid a ddaeth wedyn yn ysgolhaig a beirniad blaenllaw.

Mewn cystadleuaeth fel 'Y Daniel' a'r Fedal Ryddiaith dywedodd mai ei farn ef yw mai dim ond golygu ysgafn a ddylai ddigwydd, nid unrhyw ail 'sgrifennu ac ail strwythuro sylweddol.

"Mae'r busnes golygu yma yn codi gwrychyn llawer o gwmpas cyfnod yr Eisteddfod," meddai wrth draddodi'r feirniadaeth.

"Fy marn i fy hun - a barn bersonol yw hon - yw nad oes lle i ailstrwythuro gwaith buddugol ar gyfer ei gyhoeddi fel cyfrol neu yng Nghyfansoddiadau a Beirniadaethau yr Eisteddfod.

"Ond mater arall cwbwl wahanol yw 'golygu copi'.

"Diau fod angen cael golygyddion craff i gaboli iaith ac weithiau arddull cyfansoddiadau buddugol. Does dim digon o amser i wneud mwy na hynny a dweud y gwir," meddai.

Profiadol esgeulus!

Datgelodd hefyd yn ystod ei feirniadaeth bod "awduron digon profiadol" yn gallu bod yn esgeulus iawn wrth anfon eu gwaith at weisg ac yn y blaen!

"Mi wn o brofiad, wedi bod yn golygu cylchgronau a chyfres o gyfrolau academaidd, bod awduron digon profiadol yn gallu bod yn esgeulus iawn wrth anfon eu gwaith at weisg neu feirniaid cyn iddynt gael eu paratoi a'u caboli ar gyfer eu cyhoeddi," meddai.

Gweler hefyd: Gwyn Thomas ac 'awduron anllythrennog'