Cyn brif gwnstabl yn galw am ddatganoli pwerau heddlu

Dr Timothy Brain Image copyright Other
Image caption Bydd Dr Timothy Brain yn traddodi ei ddarlith nos Iau ym Mhrifysgol Aberystwyth

Mae cyn brif gwnstabl wedi galw am ddatganoli plismona yng Nghymru i Lywodraeth Cymru.

Dywedodd Dr Timothy Brain, cyn Bennaeth Heddlu Sir Gaerloyw, nad oedd y dadleuon yn erbyn datganoli'n dal dŵr.

Mae cyn Ddirprwy Brif Gwnstabl Gogledd Cymru, Clive Wolfendale, hefyd wedi siarad o blaid datganoli pwerau.

Anfonwyd cais i Lywodraeth Cymru am sylw.

Bydd Dr Brain yn dadlau ei achos yn narlith flynyddol Canolfan Materion Cyfreithiol Prifysgol Aberystwyth nos Iau.

'Dim rheswm'

Ac yntau'n gyn fyfyriwr yn Aberystwyth ac wedi ei benodi'n ddiweddar i gyngor llywodraethol y brifysgol, dywedodd: "Roedd y penderfyniad i beidio â datganoli plismona yn swnio'n rhesymol pan ddigwyddodd datganoli i ddechrau ond oherwydd aeddfedrwydd Llywodraeth Cymru - sydd wedi'r cyfan yn gofalu am faterion pwysig fel iechyd ac addysg - does dim rheswm pellach am beidio â datganoli plismona hefyd.

"Nid yw'r dadleuon yn erbyn bellach yn dal dŵr.

"Mae Cymru a Lloegr yn rhannu'r un sustem gyfreithiol ond nid yw hynny'n rheswm i beidio â datganoli plismona, yn enwedig gan fod y Weinyddiaeth Gyfiawnder wedi gwahanu oddi wrth y Swyddfa Gartref.

"Ac mae cydlynu diogelwch Prydeinig yn bwysig felly hefyd gcydweithio ar draws ffiniau ond gellid gwneud hynny drwy adael rhai pwerau gweddilliol gyda'r Ysgrifennyd Cartref."

Mae Dr Brain wedi gofyn pam, os yw'r Ceidwadwyr a'r Democratiaid Rhyddfrydol wedi ymrwymo i "fod yn lleol," fod gan bobl Cymru lai o reolaeth ar blismona nag ardaloedd fel Jersey, Guernsey ac Ynys Manaw.

Yn yr Alban mae plismona yn fater datganoledig.

'Dewis democrataidd'

Dywedodd y byddai Cymru ar ei hennill.

"I ddechrau, mae gweinidogion Llywodraeth Cymru wrth eu natur yn fwy lleol, gyda gwell dealltwriaeth o anghenion a disgwyliadau plismona lleol.

"Yn ail, dylid ystyried y dewis democrataidd. Mae gan bobl Cymru hawl i gael mwy o lais yn rhywbeth mor sylfaenol â philsmona."

Dywedodd Mr Wolfendale, sy'n brif weithredwr yr asiantaeth alcohol a chyffuriau, Cais, ei fod o blaid datganoli pwerau plismona.

Roedd yn siarad yr wythnos ddiwethaf wedi i heddluoedd Cymru bleidleisio i orfodi trethdalwyr i dalu mwy tuag at y gost o blismona.

Dywedodd y gellid gwneud arbedion drwy greu un heddlu i Gymru gyfan.

Roedd Dr Brain yn brif gwnstabl Sir Gaerloyw o 2001 tan Ionawr 2010, a chyn hynny yn gwasanaethu gyda heddluoedd Avon a Gwlad yr Haf, Sir Hampshire a Heddlu Gorllewin y Canolbarth.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.