Siroedd Cymru yn dygymod â chyfnod anodd?

Gan Ellis Roberts
Gohebydd Busnes BBC Cymru

Cyhoeddwyd
Ffynhonnell y llun, BBC news online
Disgrifiad o’r llun,
Rhai o gymoedd y de-ddwyrain sy'n dioddef waethaf

Pa rai o siroedd Cymru sy'n llwyddo orau yn ystod cyfnod o doriadau?

Mae ymchwil gafodd ei gomisiynu ar ran BBC Cymru yn cynnig ateb.

Ym mis Medi 2010, fe ofynnodd BBC Cymru i gwmni Experian ystyried pa siroedd fyddai'n delio orau - a pha rai fyddai'n diodde' fwya - pe bai'r amgylchiadau economaidd yn parhau i fod yn anodd.

Mae llawer o doriadau yng ngwariant cyhoeddus wedi dechrau dod i rym ers hynny.

Mae BBC Cymru wedi gofyn unwaith eto i'r cwmni ystyried yr un cwestiynau.

Fel rhan o'r ymchwil, fe ofynnwyd nifer o gwestiynau, a'r rheini o dan bedwar pennawd: Busnes, Cymuned, Pobl a Lle.

Ymhlith y pethau a oedd yn cael eu gofyn:

  • Pa mor gryf ydy'r busnesau mewn unrhyw ardal?
  • Faint o bobol sydd ar fudd-daliadau?
  • Beth ydy sgiliau'r bobol leol?
  • Faint o droseddu sydd yna?

Mi oedd yna nifer helaeth o ffyn mesur, mewn gwirionedd, ac o gymryd yr holl wybodaeth at ei gilydd, fe ddaethpwyd i'r casgliadau terfynol.

Heb or-fanylu - dyma ychydig o sylwadau - o dan y penawdau a welir uchod

BUSNES

Bro Morgannwg sy'n rhagori yn y maes yma.

Mae cryn lawer o fusnesau yn y maes ariannol a thir ac eiddo, sy'n profi'n gadarn er gwaetha'r amgylchiadau economiadd.

Mae llawer o fusnesau newydd yn dod i'r golwg yng Nghaerdydd - ond mae cynnydd mawr wedi bod o ran nifer y busnesau sy'n methu yn Ynys Môn.

Blaenau Gwent sydd ar y gwaelod yn bennaf oherwydd bod cynifer o fusnesau wedi methu yn ystod y flwyddyn ddiwethaf.

CYMUNED

Cymharol ychydig o bobl sy'n hawlio lwfans y di-waith ym Mhowys, a hon ydy'r sir sy'n hawlio'r lle uchaf ar y cyfri hwn.

Merthyr Tudful sydd ar y gwaelod, yn bennaf oherwydd bod cynifer o bobl yn ddi-waith am gyfnod hir.

Mae hynny'n broblem hefyd ym Mlaenau Gwent a Chasnewydd.

POBL

Caerdydd sydd ar y brig.

Yma y mae gan bobol y cymwysterau gorau a llawer o'r bobl hynny mewn swyddi lle mae galw am sgiliau uchel.

Dirwyio mae perfformiad Gwynedd a Sir Benfro gyda chanran lai bellach yng Ngwynedd efo cymwysterau o radd uchel a chynnydd yn nifer y bobl yn Sir Benfro sydd heb gymwysterau o gwbwl.

Blaenau Gwent sydd ar y gwaelod oherwydd bod gan gyn lleied o bobl y sir gymwysterau o safon uchel.

LLE

Eto, Bro Morgannwg sydd ar y brig, gan mai yn y sir hon y mae'r canlyniadau academaidd gorau yng Nghymru.

Sir y Fflint sydd yn yr ail safle oherwydd gwelliant o ran canlyniadau TGAU, a llai o droseddu.

Mae Ynys Môn a Chaerdydd wedi colli tir o'u cymharu â gweddill Cymru.

I ba raddau y dylen ni dderbyn y casgliadau yma, felly?

Penderfynwch chi.

'Ardal ddeiniadol'

Rhyw frasolwg ydy'r gorau y gellir ei gynnig, mae'n debyg, ac efallai bod ambell beth nad oes modd ei fesur pa ffordd bynnag yr eir ati.

Ffynhonnell y llun, Other
Disgrifiad o’r llun,
Dywed Meryl Darkins bod Blaenau Gwent yn atyniadol

Er enghraifft, er bod Blaenau Gwent yn agos i'r gwaelod ar bob cyfri, mae rhai o bobl y sir wedi dweud wrtha'i ei fod yn lle dymunol iawn i fyw ynddo - ac yn gwm atyniadol dros ben.

"Wrth edrych yn wrthrychol, mae'n ardal ddeiniadol iawn," meddai Meryl Darkins o Dredegar.

"Ond mae hi wastad yn cael ei defnyddio fel esiampl o ardal dlawd.

"Efallai ei bod yn dlawd o ran arian ond o ran nodweddion cymdeithasol mae'n ardal hyfryd.

"Mae'r bobl yn gyfeillgar, fe allwn ni adael y drws ar agor ac mae pobl o hyd yn siarad efo chi ar y stryd.

"Mae cymaint o nodweddion hen ffasiwn Cymreig am yr ardal a phobl ddim parchu hynny."

Ychwanegodd nad oedd 'na syndod bod y sir ar waelod y rhestr gan fod llawer o ddiwydiannau trwm fel glo a dur wedi eu colli.

"Does 'na ddim byd sylweddol wedi dod yn eu lle - dim byd parhaol sylweddol.

"Mae angen mwy o fuddsoddiad yn yr ardal."

Straeon perthnasol