Melinau gwynt: Tystiolaeth i bwyllgor

Tyrbinau gwynt Image copyright Getty Images
Image caption Gallai 600 o dyrbinau gwynt gael eu codi yn y canolbarth

Mae ymgyrchwyr yn erbyn melinau gwynt yn y canolbarth wedi bod yn mynegi eu barn yn y Cynulliad ddydd Iau.

Maen nhw wedi rhoi tystiolaeth i ymchwiliad y Pwyllgor Amgylchedd a Chynaliadwyedd.

Eisoes mae tua 200 o felinau gwynt ym Mhowys ac, yn ôl adroddiadau, gallai 600 arall gael eu codi yno yn y dyfodol.

Hefyd mae pryderon am gynigion i godi rhwydwaith newydd o beilonau trydan yn y sir.

Cyfarfod arbennig

Yn ddiweddarach yn y mis mae Cyngor Powys yn cynnal cyfarfod arbennig i drafod y cynlluniau.

Mae'r cyngor wedi dweud bod effaith bosib adeiladu tyrbinau gwynt a pheilonau trydan wedi achosi llawer o bryder ymysg pobl y sir.

Yn y Cynulliad mae'r pwyllgor, y mae'r Arglwydd Elis-Thomas yn ei gadeirio, wedi clywed sylwadau Ymgyrch Diogelu Cymru Wledig, grŵp Maldwyn yn erbyn Peilonau, a Chymdeithas Mynyddoedd Cambria.

Hefyd mae'r bargyfreithiwr, Neville Thomas QC, wedi cynnig tystiolaeth ar ran Cynghrair Canolbarth Cymru a Sir Amwythig.

Cwestiynodd bwrpas cynllun TAN 8 gafodd ei gyflwyno yn 2005, yn sefydlu saith ardal yng Nghymru a chanoli'r holl dyrbinau gwynt yn y safleoedd hynny.

'Anodd deall'

Cyn y cyfarfod, dywedodd y gynghrair: "Mae'n anodd deall pam na chafodd TAN 8 ei ladd cyn gynted ag y cafodd ei eni.

"Os bydd yr anhyblygrwydd yn para yng Nghaerdydd yr unig ganlyniad fydd mynd i'r llys am flynyddoedd."

Dywedodd Mr Thomas fod polisi TAN 8, gafodd ei fabwysiadau gan Lywodraeth Cymru ym mis Gorffennaf 2005, wedi ei gyflwyno wyth niwrnod cyn i'r Undeb Ewropeaidd gyflwyno cyfarwyddyd asesu'r amgylchedd.

Mae ymgyrchwyr, sy'n gofyn am adolygu TAN 8, wedi honni nad yw'r polisi yn asesu'n llawn effaith ffermydd gwynt ar yr amgylchedd, tirwedd, twristiaeth a thrafnidiaeth leol na chwaith a yw'r Grid Cenedlaethol angen peilonau, ceblau a newidyddion trydan ai peidio.

Wedi sesiwn gyntaf y pwyllgor gofynnodd BBC Cymru gwestiwn am amseru cyflwyno TAN 8 wythnos cyn cyflwyno rheoliadau newydd yr Undeb Ewropeaidd fyddai wedi golygu asesiad dwysach o'r effaith amgylcheddol.

Dywedodd Mr Thomas: "Un posibilirwydd yw dichell, gan osgoi'r embaras o orfod cynnal prawf gwrthrychol ar bolisi gwael - ond dwi ddim yn credu hynny.

"Y llall yw llithriad ffôl ond diniwed, mewn geiriau eraill fe wnaethon nhw (Llywodraeth Cymru) gawl o bethau."

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Dechreuodd gwaith paratoi TAN 8 yn 2002 ac fe gafodd ei gwblhau ym mis Gorffennaf 2005.

"Mae hyn yn golygu nad oedd TAN 8 yn gorfod dilyn y ddeddf Ewropeaidd.

120 o beilonau

"Rydyn ni'n credu bod TAN 8 yn dal yn addas i'r diben ac rydyn ni'n dal i gefnogi ein polisi cynllunio sy'n cael ei hysbysu gan ymchwil annibynol ac sydd wedi canfod saith ardal i ddatblygu ffermydd gwynt i leihau twf ffermydd gwynt ar raddfa fawr."

Mae'r Grid Cenedlaethol am godi hyd at 120 o beilonau 50 metr o uchder i gario gwifrau trydan 400,000 folt o Gymru i gyffiniau'r Amwythig yn Lloegr.

Fel rhan o'r cynllun byddai angen is-orsaf drydan ar safle 20 erw nail ai ger Aber-miwl, Y Drenewydd, neu yn ardal fwy gwledig Cefn Coch.

Mae'r Grid wedi honni bod angen ceblau mwy pwerus ac is-orsaf drydan i ddelio â'r ynni adnewyddol ar gael am fod llawer mwy o felinau gwynt yn cael eu cynllunio ac wedi cael caniatâd yn barod.

Ond mae Maldwyn yn erbyn y Peilonau yn dweud: "Does dim budd cymunedol i'r bobl sy'n gorfod dioddef ymwthiad is-orsafoedd neu beilonau dur anferth."

Bydd y pwyllgor yn adrodd yn ôl i'r Cynulliad ym mis Mawrth.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.