Cynllun i leihau llygredd yn Afon Rheidiol yn llwyddiant

Dwr wedi ei lygru o'r mwyngloddiau Image copyright BBC news grab
Image caption Cynllun peilot yn llwyddo i ostwng lefelau llygredd

Dywed Asiantaeth yr Amgylchedd bod cynllun peilot i ostwng lefelau llygredd mewn dŵr sy'n llifo o hen fwyngloddiau wedi bod yn llwyddiant ysgubol.

Yn ôl canlyniadau'r cynllun mae hyd at 99% o fetelau fel sinc a phlwm wedi cael eu tynnu o ddŵr yng Nghwm Rheidol.

Oherwydd llwyddiant y prosiect mae gwledydd tramor wedi dangos diddordeb yn y dull arloesol hwn o atal metelau niweidiol rhag cyrraedd afonydd.

Roedd y prosiect yn bartneriaeth rhwng Llywodraeth Cymru, yr Awdurdod Glo a Phrifysgol Newcastle.

Dros y blynyddoedd mae'r hen fwyngloddiau wedi rhyddhau metelau all ddifrodi pysgod yr afonydd.

Mae'r prosiect yn gobeithio codi safon y dŵr y Rheidiol i lefel derbyniol Ewropeaidd.

Does 'na ddim cloddio wedi bod yn yr hen fwyngloddiau ers tua chanrif.

Dull cyfeillgar

Ond roedd Asiantaeth yr Amgylchedd yn pryderu am lefelau'r llygredd fel eu bod wedi cychwyn ar y prosiect.

Caiff y metelau eu tynnu o'r dŵr cyn cyrraedd yr afon drwy ddull sy'n gyfeillgar i'r amgylchedd a does dim angen unrhyw fath o ynni ac eithrio disgyrchiant.

Dywedodd Paul Edwards o'r asiantaeth bod canlyniadau'r prosiect wedi dangos bod modd trin dŵr o fwyngloddiau.

"Gall y gwaith yma fod o fudd i safleoedd eraill yng Nghymru yn y dyfodol.

Image copyright Other
Image caption Mae pibell wedi ei hadeiladu i gario dŵr i'r gweithfeydd

"Petai'r cynllun yn cael ei weithredu yn llawn yng Nghwm Rheidiol, amcangyfrifir y bydd 98 tunnell o fetelau niweidiol gal ei atal rhag mynd mewn i Afon Rheidol bob blwydd

"Gall fod yn allweddol i gyrraedd targedau a osodwyd gan Y Gyfarwyddeb Fframwaith Dŵr ar gyfer rhannau o Gymru."

Mae tanciau enfawr yn cynnwys compost, cregyn cocos a charreg galch.

Caiff y dŵr ei olchi gan y bacteria sydd yn y gymysgedd.

Mae'r dull yma wedi bod yn effeithiol yn y gorffennol o ran tynnu haearn o ddŵr glofa.

Ond dyma'r tro cyntaf iddo gael ei ddefnyddio ar gyfer glanhau dŵr sy'n teithio drwy hen fwynfeydd.

Dywedodd Asiantaeth yr Amgylchedd bod y mwyafrif o fwynfeydd llygredig Cymru yng Ngheredigion.

Yn y DU does dim modd erlyn unrhyw un am lygredd o fwynfeydd a ddaeth i ben cyn 1999.

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.