Profiadau Sipsiwn ifanc yn Auschwitz

Y Merched o flaen y gofeb i'r Sipsiwn fu farw Image copyright Other
Image caption Doedd rhai o'r merched ddim wedi bod dramor cyn y daith yma

Mae merched ifanc o gymuned Sipsiwn a Theithwyr Penfro wedi creu ffilm o'u profiadau'n ymweld ag Auschwitz, Gwlad Pwyl.

Doedd y criw o ferched, sy'n cynorthwyo yn uned Teithwyr Ysgol Cymunedol y Priordy yng Nghil-maen ger Penfro, ddim yn ymwybodol o ddioddefaint y Sipsiwn o dan y Natsïaid yn ystod yr Ail Ryfel Byd.

Ond ar ôl dysgu am yr hanes gyda'u hathrawes yn yr uned, Bev Stephens, roeddent yn benderfynol o ddarganfod mwy a chreu ffilm o'r profiad er mwyn ei rhannu â'r gymuned.

Bydd y ffilm fer yn cael ei dangos am y tro cynta' yn Theatr y Torsh, Aberdaugleddau, ar Ragfyr 15.

"Mae'r hyn gafodd ei ffilmio'n deimladwy iawn," meddai Bev Stephens, a gafodd y syniad o fynd â'r merched draw i Auschwitz ar ôl cymryd rhan yn seremoni coffa Diwrnod yr Holocost yng Nghaerdydd yn Ionawr 2011.

Crïo

"Mae'r rhan fwyaf ohono'n digwydd wrth i ni deithio'r ugain munud o Auschwitz i Birkenau i weld y gofeb i'r Sipsiwn fu yn y gwersylloedd.

"Roedd pawb eisiau ffonio adref a siarad â'u teuluoedd, yn arbennig gyda'u mamau. Pan 'da chi'n teimlo mor emosiynol, mam yn aml ydy'r un 'da chi eisiau siarad efo hi.

Image copyright Other
Image caption Plant uned Sipsiwn Ysgol Priordy wnaeth y gwaith animeiddio yn y ffilm

Pan welodd Bev y merched 18 mlwydd oed yn crïo wrth ddysgu am yr hyn a ddigwyddodd, dechreuodd gwestiynu ei phenderfyniad i ymweld â'r gwersyll. Ond cafodd wybod gan y merched ei fod wedi bod yn brofiad pwysig iawn iddynt, er nad oeddynt wedi mwynhau.

Dywedodd Vicky Ayres, un o'r merched aeth ar y trip i Wlad Pwyl: "Nid oeddwn erioed wedi gwneud dim fel yna o'r blaen. Roedd yn brofiad unigryw a dylai pawb gael y cyfle unwaith yn eu bywydau.

"Mae'n rhywbeth sydd angen ei weld er mwyn i chi gwerthfawrogi beth sydd gennych.

"Un peth welon ni oedd llawer o goesau artiffisial yn perthyn i'r rhai a laddwyd yna. Mae fy nain newydd golli ei choes, felly ddaru hynny wir fy nghyffwrdd i.

"Roedd fy nheulu wedi brawychu bod hyn wedi gallu digwydd mor agos i Brydain."

Lluniau

Ar ôl dychwelyd i'w gwaith yn Ysgol y Priordy, rhannodd y merched eu profiadau gyda'r plant. Aethant ati i greu lluniau i gynrychioli bywyd yn y gwersylloedd, ac mae'r lluniau'n cael eu defnyddio yn y ffilm.

Mae Vicky a'r gweddill yn falch iawn o'u gwaith ac yn awyddus i eraill ddysgu am brofiadau'r Sipsiwn o dan rym y Natsïaid.

Mae Bev Stephens, felly, yn gobeithio bydd Llywodraeth Cymru yn ychwanegu'r ffilm i'w pecyn gwybodaeth ar hanes a diwylliant y Sipsiwn a'r Teithwyr ar gyfer ysgolion yng Nghymru.

"Pan rydym yn gweithio gyda'r gymuned yma, rydym wastad yn chwilio am adnoddau," eglurodd Bev Stephens. "Mae ysgolion yng Nghymru yn dysgu am yr Holocost, ond bydd y ffilm yn dangos ongl wahanol."

Cafodd y ffilm ei chynhyrchu gan gwmni Gritty Realism o Ystrad Mynach gydag arian gan Asiantaeth Ffilm Cymru ac elusen Achub y Plant.

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.