Main content

Blog Radio Cymru

Negeseuon

  • Adnewyddu ysbryd Cymru?

    Glyn Griffiths

    Blogiwr Ar y Marc

    Cafodd llawer eu syfrdanu'r wythnos yma wrth i Gymdeithas Bel Droed Cymru gyhoeddi eu bod am ail ddylunio logo’r gymdeithas, sef y ddraig goch, a’i gyflwyno fel bathodyn sydd yn ôl y gymdeithas yn ‘ail effro'r ddraig ac yn adnewyddu ysbryd Cymru’ ac a gafodd ei gynllunio ar ôl trin a thrafod gyda’r cyhoedd - drwy drefn ‘ omnibus survey’ yn ôl eu datganid.
    Wel - omnibws neu ddim - ofynnodd neb i mi!
    Yn anffodus tydi pawb ddim yn croesawu'r bathodyn newydd - gyda chyhuddiadau ei fod fel rhywbeth y gallai plentyn ysgol fod wedi ei greu ar gyfrifiadur ! Ond yn fwy na hyn, mae’r arwyddair Cymraeg ‘Gorau chwarae cyd chwarae’ wedi diflannu oddi ar flaen y crys a’i osod oddi tan y goler, ar y cefn.
    Tipyn o ddiffyg parch i'r iaith Gymraeg mi dybiwn a hynny ar ôl holl ymdrech y gorffennol gan y cyn-lywydd, Trefor Lloyd Hughes i sicrhau lle amlwg i'r iaith yng ngweithgareddau’r gymdeithas.
    Amser a ddengys be’ fydd yr ateb i'r pryderon.
    Ond, os nad yw hyn yn ddigon o syndod i chi, ystyriwch am funud y sioc a gafodd clybiau Treffynnon a Llandyrnog yr wythnos yma wrth iddynt ddeall na fyddant yn gallu cychwyn eu gemau cynghrair (Treffynnon yn uwch gynghrair Ardal Wrecsam o Gynghrair Cenedlaethol, a…

    Darllen mwy

  • Geirfa Podlediad Dysgu Cymraeg - Gorffennaf 29ain - Awst 4ydd 2019

    Geirfa Podlediad i Ddysgwyr

    Uchafbwyntiau Radio Cymru dros yr wythnos ddiwethaf, gyda chyflwyniadau clir a syml fydd o gymorth i chi wella'ch iaith.

    Gwrandewch ar y rhifyn diweddaraf

    Aled Hughes - Nofio

    cystadleuol - competitive
    safon uchel - high standard
    ysgoloriaeth - scholarship
    campau - feats
    es i ati - I went about it
    darganfod - to discover
    dinistrio - to destroy
    pert - pretty
    caethwasiaeth - slavery
    menywod - women

    Dyma i chi ran o sgwrs gafodd Aled Hughes gyda'r newyddiadurwraig Seren Jones. Mae teulu Seren yn dod o Zimbabwe yn wreiddiol ac mae hi newydd wneud rhaglen i'r World Service o'r enw "Black Girls don't Swim". Er mwyn ymchwilio ar gyfer y rhaglen buodd hi'n nofio'n gystadleuol am flwyddyn. oedd hynny'n rhywfaint o help iddi hi tybed?

    Beti a'i Phobol - Dafydd Apolloni

    parhaol - continuous
    yn benna(f) gyfrifol - chiefly responsible
    yr iaith gyffredin - the common lamguage
    pry ar y wal - fly on the wall
    gweinidog - minister
    cymleth - complicated

    Seren Jones oedd honna'n sgwrsio gyda Aled Hughes. Gan fod yr Eisteddfod Genedlaethol yn Nyffryn Conwy yr wythnos hon, mi fuodd Beti George yn siarad efo un o gymeriadau Llanrwst, Dafydd Apolloni. Roedd ei i dad yn dod o'r Eidal yn wreiddiol a'i fam yn dod o Gymru.…

    Darllen mwy

  • Cofio Gwyn Pierce Owen

    Glyn Griffiths

    Blogiwr Ar y Marc

    Ble mae rhywun yn cychwyn son am Gwyn Pierce Owen?

    Athrylith o ddyn pêl droed, cwmni hoffus a chyfaill i ni gyd.

    Fydd yna neb tebyg ym myd pêl droed Cymru a neb a allai gynnig toreth o brofiadau gwerthfawr llawn atgofion.

    Dyfarnwr llwyddiannus yn hen brif gynghrair yn Lloegr, dyfarnwr rhyngwladol ac mewn cystadleuaeth clybiau Ewrop, ond fel cadeirydd, ac yna llywydd y clwb, a fu mor agos at ei galon a'i fywyd, sef Dinas Bangor, oedd Gwyn.

    Fel rheolwr ar glwb Treffynnon yn nyddiau cynnar uwch gynghrair Cymru, roedd gen i ryw barchedig ofn o Gwyn - roedd mor gefnogol i Fangor, un llygeidiog bron, fel i mi deimlo ei bod yn drosedd petawn yn trio curo, neu hyd yn oed yn curo, Bangor mewn gemau.

    Yna, fe gefais y fraint o wasanaethu iddo fel rheolwr dros dro, am gyfnod byr, yn dilyn ymadawiad Nigel Adkins.

    Ond nid fel Gwyn oeddwn yn cael ei adnabod yr adeg honno, ond fel Mr Chairman a dyna pwy oedd Gwyn i bob un o'r chwaraewyr.

    Roedd yn gefnogol tu hwnt, a’r agwedd yna 'roeddwn cymaint o ofn ohono fel gwrthwynebwr yn dod yn asgwrn cefn o gefnogaeth i mi yn fy rôl fer o dan ei arweiniad dros yr amser .

    Yna, fel llywydd, a finnau erbyn hyn yn gweithio i raglen Camp Lawn ar brynhawn…

    Darllen mwy

  • Geirfa Podlediad Dysgu Cymraeg - Gorffennaf 13eg - 19eg 2019

    Geirfa Podlediad i Ddysgwyr

    Uchafbwyntiau Radio Cymru dros yr wythnos ddiwethaf, gyda chyflwyniadau clir a syml fydd o gymorth i chi wella'ch iaith.

    Gwrandewch ar y rhifyn diweddaraf

    Aled Hughes - Betws y Coed

    wyrion - granchildren
    damcaniaeth - theory
    talfyriad - abbreviation
    gweddi ddistaw - a quiet prayer
    mynach - monk

    Mae'r Eisteddfod Genedlaethol yn cael ei chynnal yn Nyffryn Conwy yr wythnos nesa ac mi aeth Aled Hughes i ardal yr Eisteddfod i gael sgwrs am hanes enw'r pentre Betws y Coed gyda Alun Hughes sydd yn byw yno.

    Dewch Am Dro - Rheilffordd Llyn Tegid

    pabell - tent
    maes - field
    rheolwr - manager
    anturiaethau'r haf…

    Darllen mwy

  • Noddi Crysau Pel-droed

    Glyn Griffiths

    Blogiwr Ar y Marc

    Gyda’r tymor pêl droed newydd ar fin cychwyn, mae bron pob tîm yn barod amdani, ac yn barod mewn set newydd o grysau, siorts a sannau disglair, a gan amlaf yn arddangos enw eu noddwyr yn glir ar flaen y crys.
    Pwy sy’n noddi eich tîm pêl droed chi? Cwmni busnes lleol, cwmni diwydiannol cenedlaethol neu gwmni gamblo?
    Mae hanner timau pêl droed uwch gynghrair Lloegr erbyn heddiw yn cael eu noddi gan gwmnïau gamblo, gan greu delwedd fod gamblo, erbyn heddiw, yn cael ei ystyried fel agwedd hollol arferol yn ein bywyd cyfoes.
    Bydd y timau yn Uwch Gynghrair Lloegr yn derbyn bron tua £350 miliwn…

    Darllen mwy

  • Geirfa Podlediad Dysgu Cymraeg - Gorffennaf 13-19eg 2019

    Geirfa Podlediad i Ddysgwyr

    Uchafbwyntiau Radio Cymru dros yr wythnos ddiwethaf, gyda chyflwyniadau clir a syml fydd o gymorth i chi wella'ch iaith.

    Gwrandewch ar y rhifyn diweddaraf

    Galwad Cynnar - Nussey y gôg

    y gog - the cuckoo
    lloeren - satellite
    cynhara - the earliest
    sychder - drought
    wedi gorfodi - had forced
    rhyfeddol - strange
    tro pedol cyflawn - a complete u-turn
    ffin - border
    gwerth - value
    heriau - challenges

    Hanes Nussey y gog. Cafodd Nussey ei thagio gan y British Trust for Ornithology (y BTO) ac mae teithiau'r aderyn yn cael eu tracio gan loeren.

    Roedd taith Nussey wedi synnu Daniel Jenkins Jones fel wnaeth o…

    Darllen mwy

  • Cwpan Orig Williams

    Glyn Griffiths

    Blogiwr Ar y Marc

    Faint ohonoch chi sy’n cofio Orig Williams?
    Na, nid fel yr El Bandito a lwyddodd i ddiddanu pobol ar draws y byd yn y sgwâr reslo, ond fel Orig Williams y peldroediwr, ac yn enwedig y peldroediwr a oedd hefyd yn reolwr ar dîm Dyffryn Nantlle, yn y chwedegau, neu fel yr adnabyddir ar draws Gogledd Cymru :- ‘Nanlla Fêl’!
    Bu farw Orig gyn 2009, ar ôl cyfnod llewyrchus fel peldroediwr a rheolwr, ond os ydych yn meddwl fod Orig yn un a gyfrannodd yn helaeth i’r ddelwedd gyfoes o’r gêm brydferth ar hyd a lled caeau pêl droed Gogledd Cymru, yna meddyliwch eto.
    Nid sarhad ar Orig ydi dweud nad yw'r gêm…

    Darllen mwy

  • Geirfa Podlediad Dysgu Cymraeg - Gorffennaf 7fed - 12fed 2019

    Geirfa Podlediad i Ddysgwyr

    Uchafbwyntiau Radio Cymru dros yr wythnos ddiwethaf, gyda chyflwyniadau clir a syml fydd o gymorth i chi wella'ch iaith.

    Gwrandewch ar y rhifyn diweddaraf

    Aled Hughes - Sam Brown

    Y Gernyweg - Cornish language
    iaith gartre - mother tongue
    milltir sgwâr - square mile (local area)
    ychydig o flynyddoedd yn ôl - a few years ago
    ystyried - to consider
    lleiafrifoedd - minorities
    ynganiad - pronounciation
    pobl ddi-Gymraeg - non Welsh speaking people

    Mae Sam Brown yn dod o Bodmin Moor yng Nghernyw yn wreiddiol ond yn byw yng Nghaerfyrddin nawr.

    Mae o wedi dysgu Cymraeg ac mae'n yn rhugl yn yr iaith erbyn…

    Darllen mwy

  • Geirfa Podlediad Dysgu Cymraeg - Mehefin 30ain - Gorffennaf 6ed 2019

    Geirfa Podlediad i Ddysgwyr

    Uchafbwyntiau Radio Cymru dros yr wythnos ddiwethaf, gyda chyflwyniadau clir a syml fydd o gymorth i chi wella'ch iaith.

    Gwrandewch ar y rhifyn diweddaraf

    Dei Tomos - Medal y Dysgwyr

    o dras Eidalaidd - of Italian heritage
    Yr Wyddgrug - Mold
    llenyddiaeth - literature
    profiad - experience
    ail-fyw - to re-live
    mewn cysylltiad - in contact
    amharchus - disrespectful
    hogan - merch
    hogyn - bachgen
    anhygoel - incredible

    Cafodd Dei Tomos sgwrs gyda Francesca Sciarrillo, enillydd Medal y Dysgwyr yn Eisteddfod yr Urdd Caerdydd a'r Fro eleni .

    Merch o Sir y Fflint ydy Francesca ond mae hi o dras Eidalaidd.

    Aeth…

    Darllen mwy

  • Gemau Ewrop mis Gorffennaf

    Glyn Griffiths

    Blogiwr Ar y Marc

    Ymdrech deg gan fyfyrwyr Coleg Met Caerdydd, yn rownd gymhwyso ar gyfer  Cynghrair Ewropa, o flaen torf o 1,316 yn stadiwm Lecwydd.  Ond ymdrech a welodd cwymp yn hwyr mewn gem a welwyd y coleg ar y blaen hyd at chwarter awr cyn y diwedd.

    Cafwyd y cychwyn perffaith wrth i Jordan Lam benio gôl ar ôl munud i ddod ar sgor dros y ddau gymal yn gyfartal. Yna wedi iddynt fynd ddwy gol ar y blaen yn yr ail hanner, diolch i gic o'r smotyn gan Dylan Rees, roedd pethau yn edrych yn hynod ffafriol.

    Fodd bynnag, er i'r myfyrwyr atal ymosodiadau cynyddol Progress Niederkorm (o Lwcsembwrg) yn hwyr yn y…

    Darllen mwy