Daeargrynfeydd

Effeithiau

Yr effaith yw’r difrod sy’n digwydd o ganlyniad i’r daeargryn. Gall effeithiau daeargryn amrywio gan ddibynnu ar y canlynol.

  • Maint y daeargryn ar y raddfa Richter – mae daeargryn sy’n uwch ar y raddfa yn achosi mwy o ddinistr.
  • Lefel datblygiad – a yw’n digwydd mewn gwlad gyfoethog neu mewn gwlad dlawd. Bydd gwledydd mwy cyfoethog yn fwy tebygol o allu rhagweld daeargryn, a cheisio paratoi a diogelu eu hunain rhag ei effeithiau.
  • Dyfnder y canolbwynt – gall daeargryn bas fod yn fwy dinistriol.
  • Y pellter o’r uwchganolbwynt – mae effeithiau daeargryn yn fwy difrifol yn y canol.
  • Dwysedd poblogaeth – po fwyaf o bobl sy’n byw mewn ardal, po fwyaf y tebygolrwydd y bydd mwy o farwolaethau ac anafiadau.
  • Yr amser o’r dydd – a yw pobl yn eu cartrefi, yn eu gwaith neu’n teithio.
curriculum-key-fact
Gallwn ddosbarthu effeithiau daeargryn i’r categorïau a ganlyn:
  • effeithiau cynradd – pethau sy’n digwydd ar unwaith o ganlyniad i ddaeargryn
  • effeithiau eilaidd – pethau sy’n digwydd yn yr oriau, diwrnodau ac wythnosau ar ôl y daeargryn cychwynnol

Ymatebion

Ymatebion yw’r ffordd y mae gwledydd yn ymateb i ddaeargryn. Maen nhw’n cael eu categoreiddio fel a ganlyn:

  • Tymor byr neu uniongyrchol – ymateb yn yr oriau, diwrnodau ac wythnosau yn syth ar ôl i ddaeargryn neu drychineb ddigwydd. Mae ymatebion tymor byr fel arfer yn cynnwys chwilio ac achub, a helpu pobl sydd wedi cael eu hanafu.
  • Tymor hir – ymatebion sy’n parhau am fisoedd a blynyddoedd ar ôl daeargryn neu drychineb. Gallant gynnwys ailadeiladu tai, ysgolion ac ysbytai sydd wedi cael eu dinistrio. Maen nhw hefyd yn cynnwys rhoi hwb cychwynnol i’r economi leol.