Sut mae pobl yn defnyddio’r goedwig law drofannol?

Mae coedwigoedd glaw trofannol ar hyd a lled y byd yn bwysig iawn gan eu bod yn darparu system cynnal bywyd i’r blaned yn ogystal â nwyddau a gwasanaethau i’r bobl sy’n byw ynddynt.

Mae coedwigoedd glaw trofannol yn gweithredu fel systemau cynnal bywyd i’r blaned gan eu bod yn:

  • Rheoli cyfansoddiad yr atmosffer – mae pob coedwig law drofannol, fel coedwig law yr Amazonas, yn helpu i wrthbwyso effeithiau newid hinsawdd drwy gymryd carbon deuocsid i mewn drwy ffotosynthesis a rhyddhau ocsigen. Drwy wneud hyn mae’n rheoli lefelau carbon deuocsid yn yr atmosffer.
  • Cynnal iechyd pridd – mewn ardaloedd fel Amazonas, mae coedwigoedd glaw trofannol wedi cynhyrchu uwchbriddoedd ffrwythlon iawn gan fod y dail yn disgyn ac yn dadelfennu’n gyflym a maetholion wedyn yn cael eu hailgylchu’n gyflym. Mae’n bosibl defnyddio’r priddoedd hyn i dyfu casafa ac india-corn, sef prif fwyd y bobl leol.
  • Dylanwadu ar y gylchred hydrolegol – mae coedwigoedd glaw yn helpu i ddarparu dŵr i bobl. Mae coed yn gweithredu fel storfa ddŵr drwy atal glawiad cyn iddo gyrraedd y ddaear. Maen nhw’n rhyddhau dŵr i’r atmosffer drwy anwedd-drydarthiad (anweddu a thrydarthu). Mae hwn yn disgyn eto wedyn fel dyodiad ac felly’n rhoi cyflenwad cyson o ddŵr i’r bobl sy’n byw mewn ardaloedd fel yr Amazonas. Mae gwreiddiau’r coed hefyd yn cynyddu ymdreiddiad, gan ganiatáu i fwy o ddŵr drylifo i storfeydd dŵr daear a datblygu dyfrhaenau.

Nwyddau a gwasanaethau

Mae coedwigoedd glaw trofannol yn darparu llawer o nwyddau a gwasanaethau, er enghraifft:

  • Bwyd – gall coedwigoedd glaw gynhyrchu bwyd, fel cnau sy’n rhan o ddiet pobl leol yr Amazonas.
  • Cnydau gwerthu – mae coedwigoedd glaw hefyd yn cynhyrchu cnydau gwerthu, er enghraifft datblygu coffi gwyllt sy’n gallu gwrthsefyll clefydau ac sy’n rhoi mwy o gynnyrch na’r ffa Arabica sydd wedi bod yn cael eu defnyddio’n draddodiadol gan dyfwyr yng gweddill Brasil.
  • Meddyginiaethau – mae coedwigoedd glaw hefyd wedi bod yn cael eu defnyddio i chwilio am feddyginiaethau. Er enghraifft, mae planhigyn o’r enw perfagl Madagasgar, sy’n tyfu yng nghoedwigoedd glaw Madagasgar, ac sy’n gallu bod yn wenwynig, yn cael ei ddefnyddio i drin lewcemia mewn plant.
  • Deunyddiau crai – mae’n bosibl torri coed mewn coedwigoedd glaw i gynhyrchu pren, er enghraifft pren caled i wneud dodrefn gardd i’w hallforio. Yn Indonesia, mae planhigfeydd palmwydd olew yn gorchuddio 7.8 miliwn o hectarau ac yn cyflogi dros 2 filiwn o bobl, gan ffurfio saith y cant o allforion Indonesia, sy’n werth $12 biliwn. Mae olew palmwydd yn cael ei ddefnyddio mewn deunyddiau cosmetig, melysion, glanedyddion a llawer o gynnyrch eraill.
Mae ffermwr yn casglu ffa o godau coco mewn basged wiail. Mae’n taflu’r plisg gwag ar y llawr.
Dyn yn cynaeafu coco yn Amazonas