Ffotosynthesis

Ffotosynthesis yw’r broses sydd gan blanhigion i wneud carbohydradau o ddeunyddiau crai, gan ddefnyddio egni o olau.

Yn ystod ffotosynthesis:

  • mae egni golau’n cael ei amsugno gan gloroffyl – sylwedd gwyrdd sydd mewn cloroplastau mewn celloedd gwyrdd planhigion ac algâu
  • mae egni golau wedi ei amsugno’n cael ei ddefnyddio i droi carbon deuocsid (o’r aer) a dŵr (o’r pridd) yn siwgr o’r enw glwcos
  • mae ocsigen yn cael ei ryddhau fel sgil gynnyrch

Mae’r hafaliadau canlynol yn crynhoi’r hyn sy’n digwydd mewn ffotosynthesis.

\text{carbon deuocsid + dŵr } \xrightarrow[\text{cloroffyl}]{\text{golau}} \text{glwcos + ocsigen}

Mae peth glwcos yn cael ei ddefnyddio ar gyfer resbiradaeth ac mae peth yn cael ei droi yn ôl yn startsh anhydawdd ar gyfer ei storio. Gall y startsh sydd wedi ei storio gael ei droi yn ôl yn glwcos yn ddiweddarach a’i ddefnyddio mewn resbiradaeth.