Triniaethau traddodiadol yn y cyfnod canoloesol

Nid oedd y rhan fwyaf o bobl yr Oesoedd Canol fyth yn gweld meddyg. Roedd y werin bobl yn gorfod chwilio am driniaethau mewn amryw o ffyrdd.

  • Gallen nhw ymweld â’r wraig hysbys leol oedd yn fedrus o ran defnyddio perlysiau.
  • Roedd gan fynachlogydd, ee Ystrad Fflur, Tyndyrn a Chastell Nedd glafdai ac roedd gan fynachod wybodaeth am feddyginiaethau perlysieuol.
  • Gallai’r offeiriad ddefnyddio grym gweddi, neu gallai awgrymu pererindod i gysegr sanctaidd, ee ymweliad â chysegr Sant Thomas Becket yng Nghaergaint, y dywedid allai wella epilepsi neu’r gwahanglwyf.
curriculum-key-fact
Roedd yna dros 200 o ffynhonnau sanctaidd yng Nghymru oedd, yn ôl y sôn, â phwerau iachaol. Dywedid bod dŵr Ffynnon Enddwyn ym Meirionnydd yn gallu iachau’r cloff, tra bod dŵr o Ffynnon Fair ym Mhen-rhys, Rhondda yn cael ei ddefnyddio i drin problemau llygaid.
Llun du a gwyn ansawdd isel o ddyn mewn siwt a het bowler
Dyn hysbys Evan Griffiths o Bantybenni yn 1928

  • Ar draws Cymru ymgynghorwyd â dynion hysbys am bob math o resymau, ee i wella afiechydon, er mwyn canfod pobl ac eiddo coll ac i gael gwared â melltithion. Fel arfer roedden nhw'n ffugio eu hiachâd drwy roi darn o bapur ac arno rai geiriau wedi eu hysgrifennu mewn Saesneg neu Ladin, a symbolau ocwlt yn aml.
  • Byddai’r barbwr-llawfeddygon yn tynnu dannedd, gosod esgyrn ac yn gwneud mân lawdriniaethau, yn ogystal â thorri gwallt.

Roedd y meddyginiaethau yma yn gymysgedd o ofergoeledd, crefydd a meddyginiaethau perlysieuol, ac mae rhai ohonyn nhw'n dal i gael eu defnyddio heddiw.