Rhifau cymysg a ffracsiynau pendrwm

Diagram yn dangos 4 cylch llawn (1/1, 2/2, 3/3, 4/4) yn egluro ffracsiynau

Gallwn ni ysgrifennu rhif cyfan fel \frac{2}{2}, \frac{3}{3}, \frac{4}{4}, ac ati.

Felly gallwn ni ysgrifennu {1}\frac{2}{3} fel

\frac{3}{3} + \frac{2}{3} = \frac{5}{3}

Rhifau cymysg

Mae {1}\frac{2}{3} yn cael ei alw’n rhif cymysg, am ei fod yn cynnwys rhif cyfan a ffracsiwn.

Ffracsiynau pendrwm

Mae \frac{5}{3} yn cael ei alw’n ffracsiwn pendrwm, am fod y rhif ar y top yn fwy na’r rhif ar y gwaelod.

Trosi o rif cymysg i ffracsiwn pendrwm

Gelli di ysgrifennu’r rhan sy’n rhif cyfan ar ffurf ffracsiwn, wedyn adio’r ffracsiynau â’i gilydd.

{1}\frac{2}{3} = \frac{3}{3} + \frac{2}{3} = \frac{5}{3}

Dyma enghraifft arall:

{2}\frac{1}{4} = {1} + {1} + \frac{1}{4} = \frac{4}{4} + \frac{4}{4} + \frac{1}{4} = \frac{9}{4}

Trosi o ffracsiynau pendrwm i rifau cymysg

Gelli di wahanu’r ffracsiwn yn ffracsiynau llai, fel hyn:

\frac{17}{5}= \frac{5}{5} + \frac{5}{5} + \frac{5}{5} + \frac{2}{5} = {3} \frac{2}{5}

Ffordd arall o drosi ffracsiwn pendrwm ydy canfod sawl rhif cyfan rwyt ti’n ei gael drwy rannu.

Er enghraifft, beth am drosi \frac{17}{5} yn rhif cymysg eto.

Rydyn ni’n dechrau drwy rannu’r rhif top â’r rhif gwaelod.

Mae {17} wedi ei rannu â {5} yn rhoi {3} gweddill {2}.

Felly {3} ydy’r rhif cyfan, ac mae’r gweddill {2} yn golygu bod \frac{2}{5} dros ben.

Felly yr ateb ydy \frac{17}{5} = {3}\frac{2}{5}.

Question

Ysgrifenna \frac{20}{7} fel rhif cymysg.

\frac{20}{7}={20}\div{7}={2} gweddill {6}, felly:

\frac{20}{7} = {2}\frac{6}{7}

Defnyddio cyfrifiannell

Esiampl o fotwm ffracsiynau ar gyfrifiannell

Os oes gan dy gyfrifiannell fotwm ffracsiwn gelli di ddefnyddio hwnnw i drosi o ffracsiynau pendrwm i rifau cymysg. Teipia’r ffracsiwn pendrwm i mewn, gwasga =, a bydd y gyfrifiannell yn ei drosi’n rhif cymysg.