Ffactorau a rhifau cysefin

Ffactorau rhifau naturiol

Mae’r adran hon yn ymdrin â rhifau naturiol – sef y rhifau rydyn ni’n eu defnyddio i gyfrif – y set o rifau {1,2,3,4,5,6,...}

Ffactor rhif ydy unrhyw rif naturiol sy’n rhannu’n union i mewn i’r rhif hwnnw. Felly mae {3} yn ffactor o {60} gan fod {3} yn rhannu yn union i {60}, ddau ddeg o weithiau.

Mae gan bob rhif, heblaw {1}, o leiaf ddau ffactor – sef {1} a’r rhif ei hun.

Mae gan lawer o rifau ffactorau eraill. Er enghraifft mae gan y rhif {6} bedwar ffactor, sef {1},~{6},~{2} a {3}.

Mae hi’n ddefnyddiol weithiau i ysgrifennu ffactorau rhif mewn parau sy’n lluosi i wneud y rhif:

  • {1}\times{6} = {6}
  • {2}\times{3} = {6}
Question

Ysgrifenna ffactorau’r rhifau canlynol:

a) {8}

b) {14}

c) {20}

ch) {24}

d) {45}

dd) {17}

a) {1},~{8},~{2},~{4}

b) {1},~{14},~{2},~{7}

c) {1},~{20},~{2},~{10},~{4},~{5}

ch) {1},~{24},~{2},~{12},~{3},~{8},~{4},~{6}

d) {1},~{45},~{3},~{15},~{5},~{9}

dd) {1},~{17}

Rhifau cysefin

Yn y cwestiwn diwethaf, dim ond un rhif oedd â dau ffactor yn unig. Mae rhifau sydd â dau ffactor yn unig yn rifau pwysig dros ben. Y rhifau hyn ydy’r rhifau cysefin.

Question

Ysgrifenna’r {10} rhif cysefin cyntaf.

{2},~{3},~{5},~{7},~{11},~{13},~{17},~{19},~{23},~{29}

Question

Ysgrifenna bob rhif cysefin sydd hefyd yn eilrif.

Dim ond un rhif cysefin sy’n eilrif, sef {2}. Fe fyddai {2} yn ffactor o unrhyw eilrif arall.

Question

Mae’n bosib ysgrifennu pob eilrif o {4} ymlaen fel cyfanswm dau rif cysefin – gwna hyn ar gyfer pob eilrif hyd at {20}.

{4}={2}+{2}

{6}={3}+{3}

{8}={3}+{5}

{10} = {5}+{5} neu {3}+{7}

{12} = {5}+{7}

{14} = {7}+{7} neu {3}+{11}

{16} = {3}+{13} neu {5}+{11}

{18}={5}+{13} neu {7}+{11}

{20} = {3}+{17} neu {7}+{13}

Move on to Test
next