Mega-ddinasoedd a dinasoedd global

Yn aml iawn, dinasoedd global, sy’n cael eu galw weithiau yn ddinasoedd byd-eang, yw’r dinasoedd pwysicaf yn y byd o ran effeithiau economaidd a diwylliannol. Mae’r dinasoedd hyn yn cynnwys Llundain, Efrog Newydd a Paris. Efallai nad ydyn nhw bob amser ymhlith dinasoedd mwya’r byd, ond maen nhw’n chwarae rhan bwysig mewn cysylltiadau economaidd â gwledydd eraill.

Mae poblogaeth y byd yn tyfu’n gyflym. Ym Mehefin 2017 roedd yn 7.4 biliwn. Mae’r twf mwyaf yn y boblogaeth i’w weld mewn gwledydd incwm isel (LIC), fel Zimbabwe, Malawi a Niger. Mae’r boblogaeth yn lleihau mewn rhai gwledydd, er enghraifft Japan, Rwsia ac Wcrain.

curriculum-key-fact
Heddiw mae mwy na 50% o boblogaeth y byd yn byw mewn ardaloedd trefol. Mae nifer y dinasoedd sydd â thros 10 miliwn o bobl yn byw ynddyn nhw’n cynyddu. Y term sy’n cael ei ddefnyddio i ddisgrifio’r rhain yw mega-ddinasoedd.

Yn 2017 roedd 34 o fega-ddinasoedd yn y byd. Mae’r tabl yn dangos y deg mega-ddinas fwyaf yn 2015.

SafleArdal drefolGwladAmcangyfrif o’r boblogaeth
1Tokyo-YokohamaJapan37,843,000
2JakartaIndonesia30,539,000
3DelhiIndia24,998,000
4ManilaYnysoedd y Philipinos24,123,000
5Seoul-IncheonDe Corea23,480,000
6ShanghaiTsieina23,416,000
7KarachiPacistan22,123,000
8BeijingTsieina21,009,000
9Efrog NewyddYr Unol Daleithiau20,630,000
10Guangzhou-FoshanTsieina20,597,000

(Demographia World Urban areas 2015)

curriculum-key-fact
Mae wyth o’r deg mega-ddinas yn Asia.
Map yn dangos dosbarthiad prif ddinasoedd global y byd.Mae’r map uchod yn dangos dosbarthiad prif ddinasoedd global y byd

Achosion twf trefol (trefoli)

Fel arfer mae poblogaeth dinasoedd yn newid mewn dwy ffordd:

  • Cynnydd (neu leihad) naturiol - y gwahaniaeth rhwng nifer y genedigaethau a nifer y marwolaethau.
  • Mudo - pobl yn symud i’r ddinas neu o’r ddinas.

Mae mwy a mwy o bobl yn gadael ardaloedd gwledig ac yn symud i ddinasoedd. Gelwir hyn yn fudo gwledig-trefol. Mae pobl yn symud oherwydd ffactorau gwthio a thynnu.

curriculum-key-fact
Ffactorau gwthio yw pethau sy’n gwneud i bobl fod eisiau gadael ardaloedd gwledig a ffactorau tynnu yw’r pethau sy’n denu pobl i’r ddinas.
Ffactorau gwthio: diogelwch gwael, amgylchedd peryglus, rhyfel, tlodi, gwasanaethau elfennol. Tynnu: diogelwch da, amgylchedd dymunol, sefydlogrwydd gwleidyddol, economeg dda, gwasanaethau datblygedig

Ffactorau gwthio

  • diweithdra
  • cyflogau is
  • methiant cnydau
  • amgylchiadau byw gwael
  • gwasanaethau iechyd ac addysg gwael
  • dim llawer o gyfleusterau
  • trychinebau naturiol
  • rhyfel cartref

Ffactorau tynnu

  • mwy o swyddi
  • cyflogau uwch
  • amgylchiadau byw gwell
  • gwasanaethau addysg ac iechyd gwell
  • cyfleusterau gwell
  • llai o siawns o drychinebau naturiol