Beth yw rhagfarn?

Ystyr rhagfarn yw barnu cyn gwybod y ffeithiau i gyd. Mae’n golygu ffurfio barn neu deimlad annheg am berson neu grŵp o bobl, heb archwilio’r sefyllfa’n iawn. Yn ddamcaniaethol, mae’n bosibl i rywun ddioddef rhagfarn heb fod neb arall yn gwybod hynny.

Beth yw gwahaniaethu?

Ystyr gwahaniaethu yw trin rhywun neu rywbeth yn wahanol ar sail y grŵp, dosbarth neu gategori mae'n perthyn iddo, yn hytrach na seilio unrhyw weithredoedd ar deilyngdod yr unigolyn.

Gwahaniaeth syml rhwng rhagfarn a gwahaniaethu yw bod rhagfarn yn gysylltiedig ag agwedd, a bod gwahaniaethu'n gysylltiedig â gweithredu.

Mae llawer o wahanol fathau o wahaniaethu, er enghraifft:

  • dweud geiriau sarhaus
  • peidio â darparu llety neu fynediad rhesymol
  • portreadu rhai pobl yn wahanol yn y cyfryngau
  • llunio polisïau talu, hurio neu dderbyn mwy ffafriol i rai pobl
  • troseddau casineb

Mae unigolion, grwpiau neu sefydliadau i gyd yn gallu bod yn gyfrifol am wahaniaethu.

Mae gwahaniaethu cadarnhaol yn digwydd pan fydd grŵp penodol yn cael breintiau arbennig i wneud iawn am anfantais dybiedig. Er enghraifft, yn aml iawn mae pobl anabl yn cael defnyddio'r lleoedd parcio sy'n agos at fynedfa adeilad.

curriculum-key-fact
Ystyr y gair rhagfarn yw barnu rhywun cyn i chi ddod i’w adnabod, er enghraifft, barnu rhywun oherwydd ei fod yn gwisgo gwisg benodol. Mae gwahaniaethu yn golygu gweithredu ar sail y rhagfarn hon a thrin yr unigolyn yn wahanol i bobl eraill.