A' meudachadh agus a' lùghdachadh chumaidhean

Faodar factar-sgèile a chleachdadh airson cumadh a mheudachadh no a lùghdachadh.

Tha cumadh A gu h-ìosal air a mheudachadh le factar-sgèile de \(2\) agus a' toirt dhuinn cumadh B.

Diagram of 2 shapes of the same proportions but different sizes

Factar-sgèile loidhneach

Bidh factar-sgèile ag innse meud lùghdachaidh no meudachaidh.

Mar eisimpleir, tha factar-sgèile de \(2\) a' ciallachadh gu bheil an cumadh ùr dà uiread a' chumaidh bho thùs.

Tha factar-sgèile de \(3\) a' ciallachadh gu bheil an cumadh ùr trì uiread a' chumaidh bho thùs.

Tha factar-sgèile de \(\frac{1}{2}\) a' ciallachadh gu bheil an cumadh ùr leth uiread a' chumaidh bho thùs.

Airson am factar-sgèile obrachadh a-mach, bidh sinn a' cleachdadh na leanas:

\[FS_{\text{Meudachaidh}}=\frac{\text{Mòr}}{\text{Beag}}\]

\[FS_{\text{Lùghdachaidh}}=\frac{\text{Beag}}{\text{Mòr}}\]

Gheibh thu am 'mòr' agus am 'beag' bho na taobhan co-fhreagarrach air na cumaidhean.

Question

Tha ceart-cheàrnach \(PQRS\) na mheudachadh de cheart-cheàrnach \(pqrs\). Dè an fhaid a th' ann am \(PS\)?

Two rectangles, one measuring 4cm x 9cm, the other with a height of 7cm and unknown length

Tha \(PS\) air a' cheart-cheàrnach as motha, agus mar sin bidh sinn a' cleachdadh factar-sgèile meudachaidh.

\[FS_{\text{Meudachaidh}}= \frac{\text{Mòr}}{\text{Beag}}=\frac{7}{4}\]

Mar sin tha \(PS\) \(\frac{7}{4}\) uiread \(ps\).

Mar sin tha \(PS = \frac{7}{4} \times 9 = 15.75\,cm\)

(Faodaidh tu \(7 \div 4 \times 9\) a chur a-steach dhan àireamhair agad.)