Y gegin kosher

Kashrut

Daw’r gair kashrut o’r llythrennau Hebraeg Kaf-Shin-Reish, sef iawn, priodol neu gywir. Mae kashrut yn cyfeirio at y set o ddeddfau bwyd a diet Iddewig sydd i’w cael yn y Torah, yn bennaf yn Lefiticus 11:1-23.

Bydd Iddewon Uniongred yn cadw’n gaeth at y deddfau bwyd hyn, ond gall rhai Iddewon Diwygiedig neu Ryddfrydol ddewis peidio.

Kosher

Mae’r term kosher yn cyfeirio at fwydydd y mae Iddewon yn cael eu bwyta. Ystyr kosher yw addas, a dyma’r label a ddefnyddir ar gyfer pob bwyd y mae Iddewon yn cael ei fwyta. Mae bwydydd kosher yn cynnwys:

  • pob ffrwyth
  • pob llysieuyn
  • anifeiliaid sydd â charnau hollt ac sydd hefyd yn cnoi cil
  • rhai adar, er enghraifft cyw iâr, hwyaden, twrci, ond mae adar ysglyfaethus wedi’u gwahardd
  • pysgod sydd ag esgyll a chen
curriculum-key-fact
Rhaid golchi ffrwythau a llysiau’n ofalus i wneud yn siŵr eu bod yn kosher.

Shechitah

Er mwyn i anifeiliaid fod yn kosher rhaid iddynt fod wedi’u lladd mewn ffordd arbennig. Rhaid eu lladd mewn ffordd sy’n achosi’r lleiaf o boen i’r anifail. Mae hyn yn galw am dorri gwddf yr anifail â chyllell finiog sy’n achosi iddo fynd yn anymwybodol a marw’n syth heb ddioddef yn hir. Shechitah yw’r enw ar y dull hwn o ladd.

quote
Llefarodd yr Arglwydd wrth Moses ac Aaron a dweud wrthynt, “Dywedwch wrth bobl Israel: ‘O’r holl anifeiliaid sy’n byw ar y ddaear, dyma’r rhai y cewch eu bwyta: unrhyw anifeiliaid sy’n hollti’r ewin ac yn ei fforchi i’r pen, a hefyd yn cnoi cil.Lefiticus 11:1-3