Newid tirffurf – morlin Dorset

Mae Creigiau Old Harry rhwng Swanage a Bournemouth, ar arfordir deheuol Lloegr. Mae Traeth Chesil i’r dwyrain o Lyme Regis.

Mae Dorset yn ne Lloegr. Mae morlin yr ardal yn cynnwys enghreifftiau o dirffurfiau mawr. Er enghraifft:

  • Mae Swanage yn enghraifft o bentir a bae
  • Mae Creigiau Old Harry yn enghraifft o staciau

Sut mae daeareg yr ardal yn effeithio ar gyfraddau newid tirffurf?

Mae’r ardal o amgylch Swanage wedi ei ffurfio o fandiau o graig galed a meddal. Morlin anghytgordiol yw’r term am hyn.

Mae’r graig feddal wedi ei ffurfio o glai a thywod. Sialc a chalchfaen yw’r graig galed. Wrth i brosesau erydiad ddigwydd, mae’r clai yn erydu’n gyflymach na’r calchfaen a’r sialc. Mae hyn yn ffurfio pentiroedd a baeau, gan greu Bae Swanage a dau bentir - Ballard Point a Durlston Head.

Ym Mae Swanage mae craig galed (calchfaen, sialc) am yn ail â chraig feddal (clai, tywod).

Creigiau Old Harry

Mae Creigiau Old Harry wedi eu lleoli ar y pentir rhwng Swanage a Bae Studland. Mae’r pentir wedi ei ffurfio o sialc, sy’n graig galed. Gan fod y pentir yn ymestyn allan i’r môr mae’n fwy agored i donnau sydd â llawer o egni. Dyma achosodd i stac Old Harry gael ei ffurfio. Dros gyfnod bydd Old Harry yn cwympo i ffurfio stwmp.

Mae Creigiau Old Harry yn cynnwys stac, ogof, llyfndir tonnau a bwa wedi cwympo.
curriculum-key-fact
Mae morlinau lle mae’r ddaeareg yn cynnwys haenau (neu fandiau) o graig galed am yn ail â chraig feddal yn cael eu galw’n forlinau anghytgordiol. Mae morlin gydgordiol yn cynnwys yr un math o graig ar ei hyd. Mae morlinau cydgordiol yn tueddu i gynnwys llai o faeau a phentiroedd.

(Cynnwys Saesneg)

Move on to Video
next