Ogofâu, bwâu, staciau a stympiau

Mae crac yn ehangu i fod yn ogof, ac ogof yn ehangu i fod yn fwa. Mae’r bwa’n cwympo gan adael pentir a stac. Mae llyfndir tonnau yn dod i’r golwg ar lanw isel. Mae’r stac yn cwympo ac yn troi’n stwmp

Mae ogofâu, bwâu, staciau a stympiau yn arweddion erydol cyffredin ar bentir.

  1. Mae craciau yn cael eu ffurfio yn y pentir drwy brosesau erydol gweithred hydrolig a sgrafellu.
  2. Wrth i’r tonnau grafu ochrau’r crac, mae’n dechrau agor i ffurfio ogof.
  3. Mae’r ogof yn mynd yn fwy ac yn y diwedd yn torri drwy’r pentir i ffurfio bwa.
  4. Mae gwaelod y bwa yn mynd yn lletach o hyd drwy ragor o erydiad, nes bod ei do’n mynd yn rhy drwm ac yn cwympo i’r môr. Mae hyn yn gadael stac (colofn o graig ar ei phen ei hun). Mae Staciau Elegug (‘Stack Rocks’) yn Sir Benfro yn enghreifftiau rhagorol o staciau.
  5. Mae gwaelod y stac yn cael ei dandorri nes bod y stac yn cwympo ac yn ffurfio stwmp.
Mae Pont Werdd Cymru yn Sir Benfro yn enghraifft wych o fwa
Mae Pont Werdd Cymru yn Sir Benfro yn enghraifft wych o fwa

(Cynnwys Saesneg)