Adeiledd y ddeilen

Mae gan adeiledd deilen addasiadau er mwyn gallu cyflawni ffotosynthesis yn effeithiol.

Mae deilen angen:

  • ffordd i gludo dŵr i’r ddeilen, a glwcos i rannau eraill o’r planhigyn
  • ffordd o gyfnewid carbon deuocsid ac ocsigen
  • y gallu i amsugno egni golau yn effeithlon

Amsugno egni golau

Mae golau’n cael ei amsugno ym meinwe mesoffyl palisâd ddeilen. Mae celloedd palisâd ar ffurf colofn ac yn llawn dop o gloroplastau. Maen nhw wedi eu gosod yn agos iawn at ei gilydd fel bod llawer o egni golau yn gallu cael ei amsugno.

Trawstoriad deilen yn dangos Cwtigl cwyraidd, Epidermis uchaf, Mesoffyl palisâd, Mesoffyl sbyngaidd yn cynnwys Bwlch aer. Epidermis isaf yn cynnwys Celloedd gwarchod â chloroplastau o gwmpas Stoma.Trawstoriad o ddeilen

Nodweddion dail a’u swyddogaethau

NodweddSwyddogaeth
Arwynebedd mawrAmsugniad golau mwyaf
TenauPellter byr i garbon deuocsid dryledu i mewn i gelloedd dail
CwtiglHaen wrth-ddŵr gwyraidd sy’n lleihau colledion dŵr. Mae'n dryloyw i adael i olau gyrraedd y ddeilen

Rôl stomata

Mae’r stomata yn rheoli sut mae’r ddeilen yn cyfnewid nwyon. Mae modd agor neu gau pob stoma yn dibynnu ar ba mor chwydd-dynn ydy ei gelloedd gwarchod.

Mae’r stomata yn gallu agor a chau i wneud y canlynol:

  • rheoleiddio trydarthiad
  • caniatáu cyfnewid nwyon
Trawstoriad drwy ddeilen. Cell epidermaidd, Cloroplast, Mur allanol tenau, Stoma, Mur mewnol trwchus, Cnewyllyn, a Celloedd gwarchod wedi'u labelu.

Mae trylediad carbon deuocsid, ocsigen ac anwedd dŵr i mewn (neu allan) o’r ddeilen yn digwydd yn bennaf pan mae’r stomata ar agor.