Graddfeydd mapiau

Gallwn ni ysgrifennu graddfeydd mapiau mewn cymarebau sy’n dweud sawl uned o dir, môr ac ati sy’n hafal i un uned ar y map.

Os wyt ti’n teithio o Gaerdydd i Wrecsam, er enghraifft, ac angen gwybod pa mor bell ydy’r daith, byddai’n anodd iawn canfod hyn os nad oes graddfa ar y map.

Enghraifft

Mae map ar raddfa \({1}:{50,000}\). Mae pellter o \({3}~cm\) yn cael ei fesur ar y map.

Sawl \({cm}\), \({m}\) a \({km}\) mae hyn yn hafal iddo yn y byd go iawn?

Mae \({1}~cm\) ar y map yn cynrychioli \({50,000}~cm\). Felly, mae \({3}~cm\) ar y map yn cynrychioli \({150,000}~cm\).

I drosi o \({cm}\) i \({m}\), rhanna â \({100}\).

\[{150,000}~cm\div{100} = {1,500}~m\]

I drosi o \({m}\) i \({km}\) rhanna â \({1,000}\).

\[{1,500}~m\div{1,000} = {1.5}~km\]

Question

Mae map ar raddfa \({1}:{50,000}\). Pa bellter ar y map fydd yn cynrychioli \({5}~km\)?

Yn gyntaf, trosa \({5}~km\) i \({cm}\).

\[{5}~km = {5,000}~m = {5,000}\times{100}~cm = {500,000}~cm\]

Rydym ni eisiau gwybod pa bellter ar y map sy’n cynrychioli \({500,000}~cm\) yn y byd go iawn.

\({1}:{50,000}\) ydy graddfa’r map, felly rydyn ni’n rhannu â \({50,000}\).

\[{500,000}\div{50,000} = {10}\]

Felly, mae \({5}~km\) yn gywerth â \({10}~cm\) ar y map.