Rhannu mewn cymhareb benodol

Question

Mae Dei a Lisa’n ennill \pounds{500} rhyngddyn nhw. Maen nhw’n cytuno i rannu’r arian yn ôl y gymhareb {2}:{3}.

Faint mae’r naill a’r llall yn ei gael?

Yn ôl y gymhareb {2}:{3}, am bob {2} ran mae Dei’n eu cael, bydd Lisa’n cael {3} rhan. Mae {5} rhan i gyd.

Mae \pounds{500} yn cynrychioli {5} rhan. Felly, mae \pounds{100} yn cynrychioli {1} rhan.

Mae Dei’n cael {2} ran: {2}\times\pounds{100} = \pounds{200}

Mae Lisa’n cael {3} rhan: {3}\times\pounds{100} = \pounds{300}

Trefn

Mae’n bwysig sylwi ym mha drefn mae rhannau’r gymhareb wedi eu hysgrifennu. Dydy {2}:{3} ddim yr un fath â {3}:{2}.

Yn yr enghraifft, {2}:{3} oedd cymhareb arian Dei i arian Lisa. Os newidiwn y drefn i {3}:{2} yna byddai Dei’n cael mwy na Lisa.

I’w gadw yr un fath ag yn yr enghraifft gallwn ni ddweud mai cymhareb arian Lisa i arian Dei ydy {3}:{2}.

Question

Mae Anwen a Sioned yn ennill swm o arian, ac yn cytuno i’w rannu yn ôl y gymhareb {5}:{3}.

Os ydy Anwen yn cael \pounds{150}, faint mae Sioned yn ei gael?

Mae Anwen yn cael {5} rhan, sy’n gywerth â \pounds{150}. Felly, mae \pounds{150} yn cynrychioli {5} rhan.

\pounds{150}\div{5} ydy un rhan.

Felly mae un rhan yn \pounds{30}

Mae Sioned yn cael {3} rhan: {3}\times\pounds{30} = \pounds{90}

Question

Gwneir cadwyn gan ddefnyddio gleiniau aur ac arian yn ôl y gymhareb {3}:{2}. Os oes {80} o leiniau yn y gadwyn:

a) Faint sy’n aur?

b) Faint sy’n arian?

Cadwen yn cynnwys gleiniau aur a gleiniau arian

Aur : Arian = {3}:{2}, felly mae {5} rhan i gyd.

{80}\div{5} = {16}, felly mae {1} rhan yn cynrychioli {16} glain.

a) Aur~= {3}\times{16} = {48}~glain

b) Arian~= {2}\times{16} = {32}~glain