Celloedd

Mae anifeiliaid a phlanhigion yn organebau amlgellog – yn cynnwys llawer o gelloedd sy’n gweithio gyda’i gilydd.

Adeiledd cell anifail

Prif rannau cell anifail yw’r cnewyllyn, y gellbilen, y cytoplasm a’r mitocondria.

Diagram o gell anifail â'r labeli Cytoplasm, cnewyllyn, cellbilen, a mitocondrion.

Adeiledd cell planhigyn

Mae celloedd planhigion yn cynnwys yr un nodweddion â chelloedd anifeiliaid. Mae ganddyn nhw rai nodweddion ychwanegol hefyd:

  • cloroplastau
  • cellfur wedi’i wneud o gellwlos
  • gwagolyn mawr canolog
Diagram o gell planhigyn â'r labeli cellbilen, cnewyllyn, cytoplasm a'r rhai sydd mewn planhigion yn unig: cloroplast, gwagolyn, cellfur

Crynodeb o’r nodweddion sydd mewn celloedd a’u swyddogaethau.

RhanSwyddogaethYn bodoli mewn
CellbilenRheoli symudiad sylweddau i mewn ac allan o’r gellCelloedd planhigyn ac anifail
CytoplasmSylwedd tebyg i jeli, lle mae adweithiau cemegol yn digwyddCelloedd planhigyn ac anifail
CnewyllynCynnwys gwybodaeth genetig a rheoli beth sy’n digwydd y tu mewn i’r gellCelloedd planhigyn ac anifail
MitocondriaDyma lle mae resbiradaeth yn digwydd, gan ryddhau egni i’r gellCelloedd planhigyn ac anifail
Gwagolyn mawr canologMae’n cynnwys hylif o’r enw cellnodd, sy’n cadw siâp y gellCelloedd planhigyn yn unig
CellfurWedi’i wneud o sylwedd gwydn o’r enw cellwlos, sy’n cynnal y gellCelloedd planhigyn yn unig
CloroplastauMae'r rhain yn cynnwys y pigment gwyrdd cloroffyl sy’n amsugno egni golau. Dyma lle mae ffotosynthesis yn digwyddCelloedd planhigyn yn unig