Adeiledd atomig

Mae'r adran hon yn disgrifio'r model niwclear ar gyfer atom.

Y model niwclear

Atom gyda niwclews yn y canol a phum electron o'i amgylch.Adeiledd yr atom

Mae atomau'n cynnwys tri gronyn isatomig sef protonau, niwtronau ac electronau. Mae'r protonau a'r niwtronau yn y niwclews yng nghanol yr atom. Mae'r niwclews yn llawer llai na'r atom cyfan. Mae'r electronau wedi'u trefnu mewn lefelau egni o gwmpas y niwclews.

Mae’r tabl yn dangos priodweddau'r tri gronyn isatomig hyn.

GronynMàs cymharolGwefr gymharol
Proton1+1
Niwtron10
ElectronBron yn sero–1

Mae nifer yr electronau mewn atom bob amser yr un fath â nifer y protonau, felly mae atomau yn drydanol niwtral ar y cyfan. Mae atomau'n gallu colli neu ennill electronau. Wrth wneud hyn, maen nhw'n ffurfio gronynnau â gwefr o'r enw ïonau:

  • os yw atom yn colli un neu fwy o electronau, mae'n ffurfio ïon â gwefr bositif
  • os yw atom yn ennill un neu fwy o electronau, mae'n ffurfio ïon â gwefr negatif