Ffracsiynau

Mae \frac {2} {7} neu ‘ddau seithfed’ yn golygu dwy ran allan o saith.

I ganfod \frac {2} {7} o werth, rhaid i ti rannu â 7 yn gyntaf er mwyn canfod beth yw gwerth \frac {1} {7}, ac yna lluosi â 2.

I ganfod ffracsiwn o swm:

  1. Rhanna â’r enwadur
  2. Lluosa â’r rhifiadur
Question

Cyfrifa \frac {2} {7} o 84.

24.

  1. Rhanna â’r enwadur: 84 ÷ 7 = 12
  2. Lluosa â’r rhifiadur: 12 × 2 = 24
Question

Mae 30 o ddisgyblion mewn dosbarth. Mae \frac {1} {5} o’r disgyblion yn chwarae offeryn cerdd. Faint sydd ddim yn chwarae offeryn?

\frac {1} {5} o 30 = 30 ÷ 5 = 6 disgybl yn chwarae offeryn cerdd.

Mae hyn yn gadael 30 – 6 = 24 disgybl sydd ddim yn chwarae offeryn.

Canfod y gwerth gwreiddiol

Mae 2/5 o’r bobl sydd ar fws yn blant. Os oes 4 plentyn ar y bws, faint o bobl sydd yna i gyd?

\frac {2} {5} gwerth = 4

Rhanna â 2 i ganfod \frac {1} {5}

\frac {1} {5} gwerth = 2

Lluosa â 5 i ganfod \frac {5} {5} neu 1 cyfan

10 person i gyd.

Question

Dw i’n bwyta \frac {3} {8} o far siocled ac mae gen i 20 sgwâr ar ôl, faint o sgwariau oedd yna i gychwyn?

Mae \frac {3} {8} wedi ei fwyta, sy’n gadael \frac {5} {8}

\frac {5} {8} = 20 sgwâr (nawr rhanna â 5).

\frac {1} {8} = 4 sgwâr (nawr lluosa â 8).

1 cyfan = 32 sgwâr.

Question

Mae tad Louis yn rhoi \frac {1} {3} yn fwy o arian poced iddo. Mae nawr yn cael £26 y mis. Faint oedd e’n ei gael yn wreiddiol?

£19.50

\text {1 cyfan} + \frac {1} {3} = \frac {3} {3} + \frac {1} {3} = \frac {4} {3}

\frac {4} {3} = £26 (nawr rhanna â 4)

\frac {1} {3} = £6.50 (nawr lluosa â 3)

1 cyfan = £19.50