Màs a phwysau

Màs

Màs yw faint o fater sydd mewn gwrthrych. Rydyn ni’n mesur màs mewn cilogramau (kg).

Pwysau yw grym disgyrchiant ar dy fàs.

Grym yw disgyrchiant. Mae'n atynnu màs at ei gilydd.

Pwysau yw enw'r grym sy'n cael ei achosi wrth i fàs y Ddaear atynnu màs gwrthrych. Rydyn ni'n mesur pwysau mewn newtonau (N).

Dyma'r fformiwla i ddangos y berthynas rhwng pwysau gwrthrych, ei fàs a chryfder y maes disgyrchiant.

\text{pwysau (N)}=\text{màs (kg)}\times\text{cryfder maes disgyrchiant (N/kg)}

\text{W}=\text{m}\times\text{g}

Mae cryfder y maes disgyrchiant yn cael ei gynrychioli gan y llythyren g (am gravity). Nid yw'r g hon yr un peth â'r mesuriad gram, sydd hefyd yn cael ei dalfyrru i g, ond mewn cyd-destun gwahanol.

curriculum-key-fact
Ar y Ddaear, mae cryfder y maes disgyrchiant (g) yn 10 N/kg sy'n golygu bod màs y Ddaear yn atynnu pob 1 cilogram â grym pwysau o 10 N. Felly, mae gan fàs 1 kg bwysau o 10 N ar y Ddaear, a bydd màs 5 kg yn pwyso 50 N.
Diagram o blaned y Ddaear, lle mae disgyrchiant yn cyfateb i 10 Newton y cilogram. Uwch ei ben mae pwysau a mesurydd. Mae gan y pwysau fàs o 5 cilogram ac mae’n pwyso 50 Newton.

Gallwn ni ddefnyddio'r triongl Wmg i ganfod pwysau (W), màs (m), neu gryfder maes disgyrchiant (g).

Triongl fformiwla yn dangos fod Pwysau yn cyfateb i Fàs wedi’i luosi ag Amser.
Question

Beth yw pwysau person ar y Ddaear os yw ei fàs yn 65 kg (g = 10 N/kg)?

W = m x g

= 65 kg × 10 N/kg

= 650 N

Question

Pryd wyt ti’n mynd yn ddibwysau?

Os wyt ti’n teithio oddi wrth y Ddaear, mae cryfder y maes disgyrchiant yn mynd yn llai. Pan mae g yn cyrraedd 0 N/kg, rwyt ti’n ddibwysau.