Indecsau positif

Mae indecsau’n ffordd o ysgrifennu rhifau mewn ffurf fwy hwylus. Yr indecs neu’r pŵer yw’r rhif bychan, wedi ei godi, sydd y drws nesaf i lythyren neu rif normal. Mae’n cynrychioli nifer y troeon mae’r llythyren neu’r rhif normal hwnnw wedi ei luosi â’i hun, er enghraifft:

\text{a}^{2}~\text{= a \times~a}

\text{6}^{4}~\text{= 6 \times~6 \times~6 \times~6}

\text{b}^{5}~\text{= b \times~b \times~b \times~b \times~b}

Yn \text{b}^{5}, \text{b} yw’r ‘rhif sylfaen’ a \text{5} yw’r ‘indecs’.

Mae’r rheolau canlynol yn gweithio pan fo’r rhifau sylfaen yn y cwestiwn yr un fath.

Lluosi indecsau

I luosi indecsau, adia’r pwerau at ei gilydd.

Enghraifft

24 × 22 = (2 × 2 × 2 × 2) × (2 × 2)

= 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2

= 26

Question

Enrhifa 35 × 37

312, gan fod 5 + 7 = 12

Rhannu indecsau

I rannu indecsau, tynna’r pwerau.

Enghraifft

Enghraifft o sut i rannu indecsau drwy dynnu i ffwrdd y pwerau.
Question

Enrhifa y9 ÷ y6

y3, gan fod 9 - 6 = 3

Codi pŵer i bŵer

Pan fo pŵer yn cael ei godi i bŵer, lluosa’r pwerau.

Enghraifft

(53)2 = 53 × 53.

= 56, gan ddefnyddio’r amod ar gyfer lluosi indecsau.

Question

Enrhifa (86)4

824, gan fod 6 × 4 = 24

Rhifau cyfan ac indecsau

Rhaid i ni ymdrin â’r rhifau a’r pwerau ar wahân. Yn gyntaf, lluosa’r rhifau sydd o flaen y llythrennau â’i gilydd, yna defnyddia’r rheol ar gyfer lluosi indecsau i ymdrin â’r llythrennau a’r pwerau.

Enghraifft

2a3 × 3a4

2 × 3 = 6

a3 × a4 = a7

Felly, 2a3 × 3a4 = 6a7

Question

Enrhifa 8b7 × 4b2

32b9