Y gosb eithaf

Cosb o farwolaeth wedi’i chymeradwyo gan y llywodraeth yw’r gosb eithaf lle mae person yn cael ei ladd yn gosb am y troseddau a gyflawnodd.

Nid yw’n gyfreithlon yn y Deyrnas Unedig ond mae’n dal i fod yn gyfreithlon yn nhraean holl wledydd y byd, er nad ydynt i gyd yn ei chyflawni. Mae rhai gwledydd, fel Tsieina, yn cyflawni’r gosb eithaf ar raddfa aruthrol.

Dadleuon Iddewig o blaid y gosb eithaf

Mae llawer o Iddewon yn credu bod y gosb eithaf yn dderbyniol ond y dylid ei defnyddio yn niffyg popeth arall. Dylid rhoi’r gosb eithaf i bobl sy’n annhebygol o newid neu ddiwygio ac sy’n fygythiad i gymdeithas.

Yn ôl y Torah, dylid defnyddio’r gosb eithaf ar gyfer rhai troseddau.

quote
Os yw rhywun yn cymryd bywyd person, rhaid eu rhoi i farwolaeth.Lefiticus 24:17

Mae’r Torah yn awgrymu y dylai’r gosb fod yn gymesur.

quote
Os oes anaf difrifol, dylech gymryd bywyd am fywyd, llygad am lygad, dant am ddant.Exodus 21:23-24

Mae’r Talmud yn dweud y caniateir y gosb eithaf. Mae rheolau’n ymwneud â hyn, ee rhaid i’r troseddwr fod wedi cael ei rybuddio o’r canlyniadau, a rhaid cael dau dyst annibynnol i’r trosedd.

Mae’r Iddewon yn credu y dylai cosbau geisio amddiffyn cymdeithas. Mewn rhai achosion y gosb eithaf yw’r unig ffordd o sicrhau bod cymdeithas yn cael ei diogelu.

curriculum-key-fact
Mae Iddewon yn credu bod y gosb eithaf yn dderbyniol ond y dylid ei defnyddio yn niffyg popeth arall.

Dadleuon Iddewig yn erbyn y gosb eithaf

Mae rhai pobl Iddewig yn credu nad yw’r gosb eithaf yn dderbyniol. Maen nhw’n dweud hyn oherwydd:

  • mae’r Mishnah yn dweud bod Bet Din a ddienyddiodd rywun un tro, yn Bet Din dinistriol
  • maen nhw’n credu bod y Torah a’r Tenakh wedi dyddio a bod angen eu dehongli ar gyfer cymdeithas fodern

Nid yw Iddewon Diwygiedig yn credu bod y gosb eithaf yn dderbyniol oherwydd ei bod yn mynd yn groes i’r gorchymyn na ladd.

Question

Eglurwch beth yw dysgeidiaeth yr Iddewon am y gosb eithaf.

Mae llawer o Iddewon yn credu bod y gosb eithaf yn dderbyniol mewn rhai amgylchiadau, ond dim ond yn niffyg popeth arall. Maen nhw’n credu bod rhai pobl yn fygythiad i gymdeithas a’i bod yn bwysig amddiffyn eraill. Mae’r Torah hefyd yn dweud bod y gosb eithaf yn gosb dderbyniol ar gyfer rhai troseddau - os yw rhywun yn cymryd bywyd person, rhaid eu rhoi i farwolaeth. Mae yna hefyd rai Iddewon sy’n gwrthwynebu'r gosb eithaf, fel Iddewon Diwygiedig. Maen nhw’n credu bod y gosb eithaf yn gwbl anghywir ac yn mynd yn groes i’r gorchymyn pwysig na ladd.

Move on to Test
next