Nodweddion mewnol synagog

Bydd pob synagog ychydig yn wahanol o ran dyluniad, gan ddibynnu ar leoliad y synagog a pha bryd y cafodd ei adeiladu. Er hyn, bydd llawer o nodweddion yn gyffredin i bob synagog, sy’n cynrychioli dysgeidiaeth a chredoau’r grefydd.

Diagram of the inside of a synagogue.

Aron Hakodesh (yr arch)

Yr Aron Hakodesh, neu’r arch, yw’r lle pwysicaf ym mhob synagog. Yr Aron Hakodesh yw’r man lle cedwir sgrôl y Torah. Fel arfer mae’r arch wedi’i gwneud o bren ac iddi nodweddion cwpwrdd, ac yn aml bydd llen neu ddrws arni. Mae rhai arferion cysylltiedig â’r arch, gan gynnwys symbol y drws neu len wedi’i agor neu ar gau. Mae hyn yn arwydd o bwysigrwydd y weddi sy’n cael ei hadrodd. Os yw drws yr arch yn agored, mae’n arwydd bod y weddi’n bwysig. Caiff y drws ei agor yn aml ar gyfer rhai gweddïau penodol yn ystod Yom Kippur a Rosh Hashanah.

Ner Tamid

Lleoliad y Ner Tamid yw pen blaen y synagog uwchben yr arch. Lamp olew fyddai hon yn draddodiadol ond erbyn heddiw mae’n lamp drydan yn aml er mwyn cyfleuster. Caiff ei chadw ynghyn bob amser ac ni ddylid gadael iddi ddiffodd. Ystyr Ner Tamid yw goleuni tragwyddol. Mae’n symbol o’r menorah a gafodd ei ddefnyddio yn yr hen Deml yn Jerusalem.

Y bimah

Mae'r gair bimah yn cyfeirio at y llwyfan yn y synagog lle mae'r Torah yn cael ei darllen yn uchel a lle mae rhai o'r gwasanaethau yn cael eu cynnal. Yn y rhan fwyaf o synagogau mae’r bimah yn y tu blaen, yn agos at yr arch a Ner Tamid. Pan dynnir y Torah o’r arch, bydd y gynulleidfa’n sefyll. Wedyn caiff y Torah ei gludo draw at y bimah a’i osod ar y ddesg ddarllen. Bydd y rabbi yn defnyddio yad wrth ddarllen y Torah. Ffon bwyntio yw yad, sy’n cael ei defnyddio i leihau unrhyw gyffwrdd ar y Torah.

Y Deg Gorchymyn

Y Deg Gorchymyn yw'r deg rheol rhoddodd Duw i Moses ar Fynydd Sinai. Maen nhw'n rhan o'r 613 o orchmynion a roddwyd i’r Iddewon gan Dduw. Mae sôn am y Deg Gorchymyn ddwy waith yn y Torah a dyma sylfeini deddfau’r Iddewon. Caiff y Deg Gorchymyn eu darllen yn uchel yn y synagog dair gwaith y flwyddyn, yn ogystal ag yn ystod gŵyl Shavuot.

Eistedd yn y synagog

Yn draddodiadol ni fyddai Iddewiaeth yn caniatáu i ddynion a menywod eistedd gyda’i gilydd yn y synagog, oherwydd y gred fod hyn yn tynnu eu sylw. Mae hyn yn dal yn wir heddiw i Iddewon Uniongred. Ond mae dynion a menywod yn cael eistedd gyda’i gilydd yn synagogau’r Iddewon Diwygiedig.

Question

Beth yw ystyr y term Ner Tamid?

Ystyr Ner Tamid yw goleuni tragwyddol ac mae’n lamp sydd wedi’i chynnau ger yr arch yn y synagog, er mwyn atgoffa Iddewon am bresenoldeb Duw.