Cyfyngiadau

Ym mhob agwedd ar ddaearyddiaeth, dylet gael llawer o gyfleoedd i adnabod gwendidau neu gyfyngiadau mewn data. Er enghraifft, efallai y byddet yn gallu gwneud sylwadau am faint y sampl neu’r ffordd y cafodd y data eu casglu. Yn ogystal, dylet allu adnabod cyfyngiadau mewn graffiau, fel graffiau gwasgariad. Er enghraifft, pe bai rhywun yn ceisio profi’r berthynas rhwng cyfoeth ac iechyd gwlad, byddai defnyddio data tair gwlad yn annigonol oherwydd byddai’r data’n gyfyngedig.

Cyfernod cydberthyniad trefn restrol Spearman

Mae cyfernod cydberthyniad trefn restrol Spearman yn cynnig cyfle i ddefnyddio prawf ystadegol i benderfynu ynglŷn â chryfder unrhyw berthynas (cydberthyniad) rhwng dwy set o ddata. Mae hyn yn ein galluogi i ganfod pa mor gywir neu ddibynadwy yw data. Hafaliad mathemategol yw trefn restrol Spearman, ac mae’n bosibl ei ddefnyddio pan mae o leiaf ddeg pâr o ddata’n cael eu cymharu mewn graff gwasgariad.

Mae angen yr hafaliad a ganlyn:

{r_s}~=~{1}~{-}~\frac{6{\Sigma}{d^2}}{n(n^2~-~1)}

Mae {\Sigma} yn golygu cyfanswm {d^2}

{n} yw nifer y setiau o barau o ddata

{d} yw’r gwahaniaeth rhwng parau o ddata mewn trefn restrol

Mae trefn restrol Spearman bob amser yn rhoi ateb sydd rhwng −1 a +1. Mae’r rhifau rhyngddyn nhw fel graddfa, lle mae −1 yn gysylltiad cryf iawn, 0 yn ddim cysylltiad a +1 hefyd yn gysylltiad cryf iawn.

Mae gwerth o 1 yn gydberthyniad positif perffaith. Mae gwerth o -1 yn gydberthyniad negatif perffaith. Mae 0 yn dynodi dim cydberthyniad.

Er enghraifft, pe bai trefn restrol Spearman yn 0.8, oherwydd ei fod yn agos at +1, mae’n golygu bod y cysylltiad yn gryf a byddai’n bosibl dweud bod y ddwy set hynny o ddata yn gysylltiedig, ac yn cynyddu gyda’i gilydd. Pe bai’n −0.8, byddai’n bosibl dweud bod y data’n gysylltiedig, ac wrth i un gynyddu, bod y llall yn lleihau. Os nad oes perthynas (cydberthyniad), byddai’r gwerth yn agos at 0. Mae 0 yn dynodi dim cydberthyniad, felly nid oes perthynas rhwng y data, a gallai’r canlyniadau fod yn gyfyngedig o ran beth maen nhw’n ei ddangos neu’n ei ddweud wrthym.

Move on to Test
next