Perthnasoedd

Mae’n bwysig gallu adnabod perthnasoedd mewn data. Mae hyn yn caniatáu i ni adnabod tueddiadau. Gallai hefyd ein galluogi i wneud rhagfynegiadau. Gallwn adnabod perthnasoedd mewn data mewn nifer o ffyrdd.

Plotiau gwasgariad

Mae’r graffiau hyn yn dangos y berthynas rhwng dwy set o ddata, ee taldra a phwysau person.

Mewn graff gwasgariad sy’n dangos cydberthyniad cadarnhaol mae’r pwyntiau yn agos at ei gilydd, ac yn cynyddu ar hyd y ddwy echelin.

Gallwn ychwanegu llinell ffit orau neu linell tuedd at y plot gwasgariad i ddangos y berthynas rhwng y ddau newidyn. Wrth dynnu llinell ffit orau neu linell tuedd mae’n bwysig cael cynifer o bwyntiau ag sy’n bosibl yn mynd drwy’r llinell.

Os oes cydberthyniad cryf mae’r pwyntiau ar y graff gwasgariad yn agos iawn at y llinell ffit orau. Mae cydberthyniad cryf yn golygu bod y ddau newidyn yn perthyn i’w gilydd – pan mae un yn newid, mae’r llall yn newid hefyd. Os oes cydberthyniad gwan mae’r pwyntiau’n bell o’r llinell ffit orau. Yn yr achos hwn, nid yw’r ddau newidyn yn perthyn i’w gilydd o reidrwydd – nid yw newid mewn un yn arwain at newid yn y llall.

Llinell ffit orau yw llinell sy’n cael ei thynnu drwy bwyntiau mewn ffordd sy’n mynd drwy’r rhan fwyaf o’r pwyntiau.

Rhyngosod tueddiadau

Mae hyn yn digwydd pan mae gwerth yn cael ei ganfod yn y set ddata, drwy ddefnyddio’r llinell ffit orau. Nid oedd y gwerth wedi cael ei blotio’n wreiddiol, ond mae’n bosibl ei ddarllen oddi ar y llinell ffit orau.

Mae rhyngosod yn golygu tynnu llinell ddychmygol i fyny at y llinell ffit orau, yna tynnu llinell ddychmygol arall ar hyd yr echelin arall i ganfod gwerth.

Allosod tueddiadau

Mae hyn yn digwydd pan mae gwerth yn cael ei ganfod y tu allan i’r set ddata. Gall allosod roi canlyniadau ansicr, oherwydd mae’n seiliedig ar ymestyn y llinell ffit orau y tu hwnt i set hysbys o ddata.

Mae allosod yn golygu ymestyn y llinell ffit orau y tu hwnt i’r data sydd wedi cael eu harsylwi, a defnyddio’r llinell i ganfod gwerth.