Sut i weithio gyda sgript

Mae creu darn gwreiddiol o theatr yn gallu bod yn anodd. Mae’r adran hon yn cynnwys canllawiau cam wrth gam i dy helpu di a dy grŵp.

Gweithio gydag ysgogiad

Gall yr ysgogiad fod yn sgript sydd eisoes yn bodoli, yn ddarn o lenyddiaeth (ffuglennol neu anffuglennol), yn gerdd, yn wrthrych, yn llun, yn erthygl papur newydd neu ar y we neu’n ddarn o gerddoriaeth. Mae’n rhywbeth sy’n cyffroi’r dychymyg ac yn hau hadau darn o ddrama. Darllenwch Ymateb i ysgogiad i ddysgu mwy.

Y peth pwysig ydy cadw meddwl agored am y ffordd mae’n gwneud i chi feddwl, unrhyw syniadau sy’n ymddangos (waeth pa mor rhyfedd maen nhw’n edrych ar y dechrau) a chofnodi eich ymatebion cyntaf. Tanio syniadau ydy’r term am hyn. Gallwch ddefnyddio map meddwl i gofnodi eich syniadau.

Defnyddiodd cynhyrchiad y Theatr Genedlaethol, Rhwydo/Vangst, gyfraniadau’r gynulleidfa fel ysgogiad i’r perfformiad. Cyn dechrau pob perfformiad, byddai’r gynulleidfa’n cael ei gwahodd i nodi eu dyheadau neu ei hofnau mwyaf ar bapur. Yna byddai’r rhain yn cael eu defnyddio mewn perfformiad o Theatr Gorfforol.

Actor yn eistedd tu ol i ddesg a’r golau yn creu cysgod ar y llawr ar gyfer perfformiad Rhwydo/Vangst, Theatr Genedlaethol Cymru a Roos van Geffen
Perfformiad o Rhwydo/Vangst, Theatr Genedlaethol Cymru a Roos van Geffen, 2013 LLUN: Theatr Genedlaethol Cymru

Cadw cofnod

Mae’n ddefnyddiol cadw cofnod personol neu ddyddiadur i gofnodi camau arwyddocaol yn natblygiad y darn a'ch cymeriad. Mae hyn yn gwbl allweddol os oes disgwyl i chi esbonio’r cysylltiad rhwng y ddrama a’r ysgogiad. Gall adfyfyrio ar lwyddiannau a heriau a sut y gwnaethoch chi ddatblygu sgiliau gwaith grŵp a sgiliau perfformio eich helpu i gyflawni eich potensial. Roedd Konstantin Stanislavski yn cadw nodiadau helaeth ar ei waith fel actor a chyfarwyddwr.

Trafod a chynllunio

Ar ôl i chi gofnodi eich ymatebion cychwynnol fel grŵp, mae angen trafod potensial pob syniad. Ar y cam hwn dydy hi ddim yn hanfodol cael strwythur neu stori bendant ar gyfer y darn, ond dylech chi ymchwilio i unrhyw thema, stori neu neges sy’n datblygu ac sydd, yn eich barn chi, â photensial dramatig.

Wrth i chi drafod syniadau ar gyfer plot mae’n bosib y bydd y cymeriadau’n esblygu. Cofnodwch eich syniadau. Gall ymchwilio i’r cymeriadau hyn drwy waith byrfyfyr ac ymarferion cadair boeth helpu i ddatblygu cysylltiadau rhyngddyn nhw ac ysbrydoli naratif ar gyfer eich darn. Mae gwaith byrfyfyr yr un mor boblogaidd ym myd teledu a ffilm ag y mae ym myd y theatr.

Mae’n hawdd cael eich llethu ar y cam cynllunio a thrafod, ond mae gweithio mewn ffordd ymarferol i ymchwilio a rhoi cynnig ar syniadau wrth iddyn nhw ddatblygu’n ffordd dda i greu syniadau a deunydd newydd. Does dim angen i chi wybod sut y bydd eich stori’n gorffen, er ei fod yn beth da os ydy hynny’n bosib. Yr hyn sy’n bwysig ydy eich bod chi’n dechrau creu.