Ceart-cheàrnaich

San earrainn seo obraichidh sinn a-mach meud nan ceàrnan ann an cumadh ceithir-thaobhach.

Thoir sùil air Nàiseanta 4 Ceàrnan mus lean thu ort.

Eisimpleir

Anns a' cheart-cheàrnach seo, tha fios againn air ceàrn a tha \(70^\circ\). Dè an luach a tha aig \(x^\circ\)?

Diagram of 4 triangles made into a square with 70° angle and x° angle

Freagairt

Faodaidh sinn luach \(x^\circ\) obrachadh a-mach mar seo:

Feumaidh gur e luach a' cheàirn eile aig a' cheàrn cheart \(20^\circ\).

'S e triantan co-chasach a tha aig a' mhullach agus mar sin tha ceàrn eile ann de \(20^\circ\).

Tha na trì ceàrnan, triantan, a' tighinn gu \(180^\circ\)

Mar sin \(20+20=40\)

\[180-40=140\]

Mar sin \(x^\circ=140\)

Feuch a-nis na ceistean gu h-ìosal.

Question
Diagram of a kite with 40° angle and y° angle

Airson na h-iteileig seo, tha ceàrn againn de \(40^\circ\). Dè an luach a tha aig \(y^\circ\)?

Obraichidh sinn a-mach luach \(y^\circ\) mar seo:

Tha na trastain a' coinneachadh aig ceàrnan ceart agus tha fios againn mar sin gu bheil ceàrn de \(90^\circ\) againn.

Tha na trì ceàrnan ann an triantan a' dèanamh \(180^\circ\).

Mar sin feumaidh gu bheil ceàrn de \(50^\circ\) ann am mullach clì an triantain.

'S e loidhne-cothromachaidh a tha san trastan fhada agus mar sin tha \(y^\circ = 50^\circ\)

Question

Obraich a-mach \(x^\circ\) air an iteileig gu h-ìosal.

Diagram of a kite with 87° angle, 52° angle and x° angle

Bhon a tha fios againn gur e iteileag a tha seo, tha fios againn bho fheartan iteileig gu bheil an ceàrn mu choinneamh \(87^\circ\) cuideachd aig \(87^\circ\).

Mar sin 's urrainn dhuinn \(x^\circ\) obrachadh a-mach mar seo:

\[87^\circ+87^\circ+52^\circ=226^\circ\]

\[360^\circ-226^\circ=134^\circ\]

\[x^\circ=134^\circ\]