Symbolaeth a nodweddion addoli'r Pesach

quote
Bydd y dydd hwn yn ddydd i’w gofio i chwi, ac yr ydych i’w gadw yn ŵyl i’r ARGLWYDD; cadwch yr ŵyl yn ddeddf am byth dros y cenedlaethau. Am saith diwrnod yr ydych i fwyta bara croyw; ar y dydd cyntaf bwriwch y surdoes allan o’ch tai, oherwydd bydd pwy bynnag sy’n bwyta bara lefeinllyd o’r dydd cyntaf hyd y seithfed yn cael ei ddiarddel o Israel. Ar y dydd cyntaf ac ar y seithfed, bydd cyfarfod cysegredig; ni wneir dim gwaith yn ystod y dyddiau hynny, heblaw paratoi bwyd i bawb i’w fwyta; dyna’r cyfan.Exodus 14

Gwaed – Dywedodd Duw wrth Moses y dylai’r Israeliaid roi gwaed oen ar ddrysau eu tai er mwyn i Dduw allu mynd heibio eu tai nhw a’u harbed rhag y plâu. Dyma darddiad yr enw Saesneg ar yr ŵyl, sef 'Passover'.

Matzah – fe wnaeth y Pharo ildio yn y diwedd, a dywedodd wrth Moses a’r Israeliaid am fynd ar unwaith. Aethan nhw ar gymaint o frys fel na chafodd eu bara amser i godi. Dyma pam mae Iddewon yn bwyta bara croyw o’r enw matzah yn ystod y Pesach. Mewn llawer o gartrefi Iddewig, mae plant yn mwynhau chwilio am surdoes sydd wedi ei adael ar ôl.

Plât y Seder – ar noson gyntaf y Pesach, mae gwasanaeth arbennig o’r enw Seder yn cael ei gynnal yn ystod pryd o fwyd i’r teulu yn y cartref. Mae plât y Seder yn cynnwys:

  • asgwrn oen
  • wy wedi ei rostio
  • llysieuyn gwyrdd i’w drochi mewn dŵr a halen
  • perlysiau chwerw wedi eu gwneud o ruddygl poeth
  • charoset – past wedi’i wneud o afalau wedi eu torri’n fân, cnau Ffrengig a gwin
  • letys romaine (yr ail ddogn o berlysiau chwerw)

Ar y bwrdd, mae tri matzah (matzot yw'r enw lluosog) ar ben ei gilydd. Ar ddechrau’r Seder, mae’r matzah sydd yn y canol yn cael ei dorri ac mae’r darn mwyaf yn cael ei guddio. Yn ystod y Seder, mae’r plant yn chwilio amdano. Mae’r plentyn sy’n dod o hyd iddo’n cael gwobr fach.

Gwin – mae pedwar gwydr bach o win yn cynrychioli’r pedwar mynegiant o ryddid, ac yn symbol o’r Israeliaid yn cael eu harwain o’u caethiwed. Mae’r gwin yn arwydd o lawenydd a hapusrwydd. Mae cwpan arall o win yn cael ei osod ar y bwrdd ac mae’r drws yn cael ei adael ar agor ar gyfer y proffwyd Elias. Mae Iddewon yn credu bydd Elias yn ailymddangos i gyhoeddi dyfodiad y Meseia ac y bydd yn gwneud hynny yn ystod y Pesach.

Clustog – gyda’r nos bydd stori’r Israeliaid yn dianc o’r Aifft yn cael ei hadrodd. Mae gan bawb sydd yn y Seder glustog i bwyso arni. Yn yr hen amser roedd pobl arfer â lledorwedd ar glustogau wrth fwyta. Pwrpas yr arferiad hwn yw atgoffa’r Iddewon eu bod yn bobl rydd erbyn hyn, ac nid yn gaethweision.

Exodus – mae Haggadah y Pasg Iddewig yn adrodd stori’r Israeliaid yn gadael yr Aifft. Mae disgwyl i bawb ddychmygu ei hun yn cael ei ryddhau o’r Aifft. Mae’r noson, sy’n cynnwys straeon a chaneuon, yn gyfuniad o lawenydd a thristwch. Dydy Iddewon ddim yn anghofio eu bod wedi bod yn gaethweision ar un adeg, ond maen nhw hefyd yn dathlu eu rhyddid.

Question

Beth yw ystyr y term Pesach?

Mae’r term Pesach yn cyfeirio at un o wyliau mwyaf pwysig yr Iddewon. Yn ystod y cyfnod hwn mae Iddewon yn cofio Moses yn arwain yr Israeliaid o’r Aifft ac yn eu rhyddhau o’u caethiwed ar ôl i Dduw ofyn iddo wneud hynny. Drwy fynd heibio tai’r Israeliaid, oedd â gwaed oen ar eu drysau, roedd Duw yn gallu arbed yr Israeliaid rhag y degfed pla a anfonodd i gosbi’r Eifftiaid. Ystyr y gair Hebraeg Pesach yw ‘mynd heibio’. Dyma pam y mae’r ŵyl yn cael ei galw yn ‘Passover’ yn Saesneg.

Move on to Test
next