Ffactor graddfa ffracsiynol

Rwyt ti’n gwybod eisoes bod maint helaethiad yn cael ei ddisgrifio yn ôl ei ffactor graddfa.

Er enghraifft, mae ffactor graddfa o \({2}\) yn golygu bod pob hyd yn y siâp newydd \({2}\) waith maint y gwreiddiol. Mae ffactor graddfa o \({3}\) yn golygu bod y siâp newydd \({3}\) gwaith maint y gwreiddiol.

Mae’n dilyn felly bod ffactor graddfa o \(\frac{1}{2}\) yn golygu bod pob hyd yn y siâp newydd hanner maint y gwreiddiol.

Enghraifft

I helaethu’r triongl â ffactor graddfa \(\frac{1}{2}\) a chanol helaethiad O, gwna fel a ganlyn:

Canol helaethiad

Helaethu triongl â ffactor graddfa o un hanner

Triongl ongl sgwâr.

Question

Beth ydy ffactor graddfa’r helaethiad yn y diagram hwn?

Diagram ffactor graddfa helaethiad

Ffactor graddfa’r helaethiad ydy \(\frac{1}{3}\).

Cofia fod \({OA}\) yn \({6}\) uned ac \({OA}\)' yn \({2}\) uned.

Mae \({BC}\) yn \({3}\) uned a \({B}\)'\({C}\)' yn \({1}\) uned, felly mae pob ochr ar y ddelwedd yn \(\frac{1}{3}\) o hyd y siâp gwreiddiol.

Cofia wirio pa un ydy’r gwrthrych a pha un ydy’r ddelwedd, er mwyn peidio â drysu’r ffactorau graddfa. Er enghraifft, mae’n bosib camgymryd ffactor graddfa o \({2}\) am ffactor graddfa o \(\frac{1}{2}\), neu ffactor graddfa o \({3}\) am ffactor graddfa o \(\frac{1}{3}\).

Move on to Test
next