Mathau o ragfarn

Different types of prejudice: Sexuality, Gender, Race, Ethnicity, Disability, Religion, Age.

Mae rhagfarn yn gallu digwydd lle bynnag mae unrhyw fath o wahaniaeth rhwng pobl.

Rhagfarn sy’n seiliedig ar rywedd yw rhywiaeth. Mae menywod neu ddynion yn gallu dioddef rhywiaeth, ond mae'n fwy cyffredin i fenywod ei ddioddef.

Mae rhagfarn sy’n seiliedig ar genedl neu hil unigolyn yn cael ei galw’n hiliaeth. Rhagfarn lliw yw’r math mwyaf cyffredin o hiliaeth, gan fod lliw croen yn arwydd mwy amlwg o’r hil y mae rhywun yn perthyn iddi.

Mae’n bosibl i hiliaeth ddigwydd rhwng pobl o’r un lliw croen. Yn gysylltiedig â hynny, mae rhagfarn sy’n seiliedig ar ethnigrwydd – treftadaeth ddiwylliannol, iaith, gwisgoedd traddodiadol, ac yn y blaen.

Mae rhai mathau o ragfarn yn cyfuno crefydd a hil, ac weithiau mae’n anodd gwahaniaethu rhwng y ddwy elfen. Mae rhagfarn yn erbyn Iddewon yn cael ei galw’n wrth-Semitiaeth. Rhagfarn yn erbyn Mwslimiaid yw Islamoffobia. Rhagfarn yn erbyn pobl gyfunrywiol yw homoffobia.

Pan mae pobl, hen neu ifanc, yn dioddef rhagfarn oherwydd eu hoed, mae’n cael ei alw’n oedraniaeth.

Mae’r prif gategorïau rhagfarn eraill yn ymwneud â dosbarth cymdeithasol, anabledd, ffordd o fyw mae pobl wedi ei dewis, er enghraifft teithwyr, ac ymddangosiad.

Question

Pam mae pobl yn wynebu rhagfarn?

Mae rhagfarn yn digwydd pan mae pobl yn barnu unigolyn cyn dod i’w adnabod yn iawn. Mae llawer o wahanol resymau pam mae pobl yn rhagfarnu pobl eraill. Yn aml iawn mae hyn yn seiliedig ar oed, anabledd, crefydd, hil neu rywedd hyd yn oed.