Cyfrifo a chymharu cyfraddau

Cyfrifo cyfraddau

Mewn arbrawf cyfraddau nodweddiadol, rydyn ni’n mesur màs neu gyfaint y cynnyrch yn rheolaidd. Rydyn ni fel arfer yn cofnodi’r canlyniadau mewn tabl addas.

Amser (munudau)Cyfaint y nwy sy’n cael ei gynhyrchu (cm³)
00
134
242
348
450
550

Mae’r canlyniadau sydd wedi’u cofnodi yma’n dangos bod yr adwaith wedi gorffen ar ôl pedwar munud, oherwydd doedd dim mwy o nwy’n cael ei gynhyrchu ar ôl hynny.

Cyfradd gymedrig yr adwaith = 50 ÷ 4 = 12.5 cm3/mun

Fodd bynnag, roedd y gyfradd yn lleihau yn ystod yr adwaith. Mae’r tabl yn dangos sut roedd hyn yn digwydd.

MunudCyfaint y nwy (cm³)Cyfradd yr adwaith (cm³/mun)
Cyntaf (0 i 1)34 – 0 = 3434 ÷ 1 = 34
Ail (1 i 2)42 – 34 = 88 ÷ 1 = 8
Trydydd (2 i 3)48 – 42 = 66 ÷ 1 = 6
Pedwerydd (3 i 4)50 – 48 = 22 ÷ 1 = 2
Pumed (4 i 5)50 – 50 = 00 ÷ 1 = 0

Graffiau

Gallwn ni ddadansoddi cyfradd adwaith drwy blotio graff o swm y cynnyrch yn erbyn amser. Mae’r graff isod yn dangos hyn ar gyfer dau adwaith.

Graff llinell yn dangos sut mae adwaith cyflym yn cynyddu'n serth o sero cyn lefelu'n raddol. I gymharu, mae adwaith araf yn cynyddu'n llai serth ond yn cyrraedd yr un lefel yn y diwedd.

Dyma sut mae llinell graff yr adwaith cyflymach yn wahanol i linell yr adwaith araf:

  • mae’r graddiant yn fwy serth i ddechrau
  • mae’n mynd yn llorweddol yn gynt (sy’n dangos bod cyfradd yr adwaith yn fwy)
curriculum-key-fact
Wrth blotio graffiau cyfradd adwaith, mae angen lluniadu’r gromlin ffit orau fel cromlin esmwyth, NID uno’r pwyntiau o ddot-i-ddot â phren mesur.

[Haen uwch yn unig]

Mae disgwyl i ti allu cyfrifo cyfradd adwaith unrhyw bryd yn ystod adwaith drwy luniadu tangiad i’r gromlin ar yr amser hwnnw ac yna gyfrifo graddiant y tangiad. Mae enghraifft wedi’i dangos isod.

Graff a hafaliad i ddangos sut i gyfrifo cyfradd adwaith unrhyw bryd yn ystod adwaith drwy luniadu tangiad i'r gromlin.