Eglwys Gadeiriol Tyddewi

Mae Eglwys Gadeiriol Tyddewi wedi'i lleoli yn ninas fach Tyddewi yn Sir Benfro. Mae pererinion yn teithio i ymweld ag Eglwys Gadeiriol Nawddsant Cymru – Dewi Sant.

Golwg o Eglwys Gadeiriol oddi fry gyda phensaerniaeth Romanésg a Gothig Saesnig.

Roedd pobl yn credu bod Dewi Sant yn arbennig ers iddo gael ei eni. Y gred yw, pan gafodd ei fedyddio, bod y mynach dall oedd yn ei ddal wedi cael ei olwg yn ôl yn wyrthiol.

Treuliodd Dewi ei fywyd cynnar yn cael ei ddysgu gan fynachod, a phenderfynodd sefydlu ei fynachlog ei hun pan oedd yn hŷn. Roedd ei fynachlog yn llym iawn. Roedd rhaid i'r holl fynachod yno weithio'n galed iawn. Dim ond dŵr roedden nhw'n cael yfed, a doedden nhw ddim yn cael bwyta cig. Roedd rhaid iddyn nhw dreulio oriau hir iawn bob dydd yn gweddïo, ac roedden nhw’n cael eu rhybuddio i beidio â siarad oni bai bod hynny'n hollol angenrheidiol.

Yn ôl chwedl, un tro roedd Dewi Sant yn siarad â grŵp mawr o bobl oedd yn ei chael yn anodd ei glywed. Y gred yw bod y ddaear wedi codi oddi tano a cholomen wedi glanio ar ei ysgwydd. Nawr, roedd pawb yn gallu ei glywed yn glir.

Pan fu Dewi Sant farw, cafodd ei weddillion eu cadw yn Eglwys Gadeiriol Tyddewi. Yn y 12fed ganrif, fe wnaeth y Pab Calixtus II ddatgan bod yr eglwys yn safle pererindod. Roedd Cristnogion yn credu mai'r agosaf y gallen nhw fynd at sant, yr agosaf fydden nhw at Dduw. Daeth yn safle pererindod poblogaidd.

curriculum-key-fact
Yn ôl y Pab Calixtus II, mae dau ymweliad ag Eglwys Gadeiriol Tyddewi gywerth ag un ymweliad â Rhufain.

Yn 1538, tynnodd yr Esgob Barlow y gemau o greirfa Dewi Sant a chymryd creiriau Dewi Sant a Sant Iwstinian. Yn ystod y Diwygiad Protestannaidd yn yr 16eg ganrif, cafodd creirfa Dewi Sant ei difrodi'n ddrwg. Wedi i'r greirfa gael ei dinistrio yn ystod y diwygiad, bu gostyngiad sylweddol yn nifer y pererindodau i'r Eglwys Gadeiriol.