Amcanion awduron y Beibl

Mae'r Beibl yn gasgliad o lyfrau gan amrywiaeth o wahanol awduron. Roedd pob awdur yn ysgrifennu gyda'i bwrpas, ei amcanion a'i gyd-destun ei hun.

Prif amcan y Beibl yw rhoi gwybod i bobl am y canlynol:

  • Duw
  • Deddfau Duw
  • Dysgeidiaethau Duw
  • Gwaredigaeth Duw

Mae gan bob llyfr arddull wahanol oherwydd y gynulleidfa ar y pryd, a'r cyd-destun y cafodd ei ysgrifennu ynddo. Mae angen deall pob llyfr yn ei gyd-destun, oherwydd mae hynny'n ei gwneud yn haws i ddeall yr ystyr.

Mae'r tabl isod yn dangos cyd-destun ac amcanion awduron yr Efengylau.

MathewMae cysylltiad rhwng yr Apostol Mathew (Lefi) a'r Efengyl hon. Roedd yn anelu at bobl oedd wedi troi at Gristnogaeth o Iddewiaeth. Mae'n cynnwys llawer o ddyfyniadau o’r Ysgrythurau Iddewig i ddangos mai cyflawniad addewid Duw i'r Iddewon am y Meseia oedd Iesu.
MarcMae'r Efengyl fer hon yn canolbwyntio ar yr wythnos olaf cyn i Iesu farw. Mae'n dangos sut gwnaeth Iesu dderbyn dioddefaint ac ennill buddugoliaeth derfynol dros farwolaeth a drygioni. Ei phrif bwrpas oedd cefnogi Eglwys Rufain, a oedd yn cael ei herlid.
LucCafodd hon ei hysgrifennu ar gyfer Eglwys Roegaidd. Mae'n cynnwys llawer o straeon i ddangos mai Iesu yw gwaredwr y byd i gyd. Mae Sant Luc hefyd yn dangos sut roedd gan Iesu amser i bobl o'r tu allan, i bobl mewn cymdeithas oedd ar yr ymylon fel arfer – menywod, pobl dlawd, estroniaid, pobl sâl a phechaduriaid.
IoanMae cysylltiad rhwng yr Apostol Ioan a'r Efengyl hon. Mae cryn wahaniaeth rhwng yr Efengyl yn ôl Ioan a'r tair arall. Dyma’r unig Efengyl lle mae Iesu'n honni'n agored mai ef yw'r Meseia. Mae dywediadau enwog fel, "Myfi yw Goleuni'r Byd" a "Myfi yw Bara'r Bywyd" yn yr Efengyl hon.

Dydy'r Beibl ddim i fod i gael ei ddeall a'i ddarllen yn yr un ffordd â dogfennau hanesyddol eraill. Er bod yr awduron wedi cynnwys llawer o ffeithiau a gwirioneddau hanesyddol, nid dyma oedd eu prif amcan. Y prif flaenoriaethau yw cyfleu:

  • y gwir am Dduw
  • ymgnawdoliad Iesu
  • yr addewid o waredigaeth